توحید و اسماء و صفات صفحه 91

أَنَّ الْأَرْوَاحَ فِی شَرَفِهَا وَ عُلُوِّهَا مَتَی مَا تُرِکَتْ عَلَی حَالِهَا نَزَعَ أَکْثَرُهَا إِلَی دَعْوَی الرُّبُوبِیَّهِ دُونَهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَجَعَلَهَا بِقُدْرَتِهِ فِی الْأَبْدَانِ الَّتِی قَدَّرَ لَهَا فِی ابْتِدَاءِ التَّقْدِیرِ نَظَراً لَهَا وَ رَحْمَهً بِهَا.(1)

همانا خداوند متعال می دانست که اگر ارواح با آن شرف و بلندی که دارند، اگر به حال خود رها شوند، غالب آن ها در برابر پروردگار ادعای ربوبیّت می کنند. پس آن ها را به قدرت خویش و از سر لطف و رحمت، در بدن هایی که از ابتدای تقدیر بر ایشان مقدّر کرده بود، قرار داد.

این روایت دلالت دارد که خداوند متعال از قبل برای هر روحی، بدنی هم تقدیر کرده بوده است؛ ولی به جهت حکمت ها و مصالحی، ارواح راپیش از آن که بدن ها را خلق کند، به صورت مستقل و با آن مقام و منزلتی که داشتند، خلق کرد و سپس بعد از اتمام حجّت برایشان، آن ها را در بدن ها قرار داد.

در ادامه، به بررسی دلیل های وجود عالم ذر می پردازیم. در این درس، آیه ذرّ را مورد بررسی قرار خواهیم داد و در درس بعد، روایات مربوط به این بحث مطرح خواهد شد.

3. عالم ذرّ در قرآن

3_1. آیه ذرّ

خدای تعالی می فرماید :

(وَإِذ أَخَذَ رَبُّک َ مِنْ بَنِی آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّیَّ_تَ_هُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلی أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ قالُوا بَلی شَهِدْنا أَنْ تَقُولُوا یَوْمَ القِ_یامَهِ إِنّا کُنّا عَنْ ه_ذا غافِلِ_ین* أَوْ تَقُولُوا إِنَّما أَشْرَک َ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ وَکُنّا ذُرِّیَّهً مِن بَعْدِهِمْ أَفَتُهْلِکُنا بِما فَعَلَ آلمُبْطِلُونَ)(2)