- دیباچه 1
- اشاره 5
- اشاره 6
- جهان بینی مادی و الهی 7
- اشاره 7
- اشاره 9
- 1. شناخت حسی 9
- انواع شناخت 9
- 3. شناخت شهودی 11
- 4. شناخت عقلی 12
- اشاره 14
- موانع شناخت 14
- 1. کینه توزی و نادانی 14
- 2. هواپرستی 15
- اشاره 17
- ضرورت فراگیری اصول عقاید 17
- لزوم یقین در اصول عقاید 18
- اشاره 23
- ضرورت خداشناسی 23
- اصلی ترین شناخت 25
- خودشناسی مقدمه خداشناسی 26
- 1. دلیل فطرت 27
- اشاره 27
- اشاره 27
- دلایل خداشناسی 27
- فطرت توحیدی در روایت 29
- علت فاعلی 31
- علت غایی 32
- اشاره 33
- 2. دلیل نظم 33
- علت و معلول 35
- اشاره 37
- الف) برهان صدیقین 37
- 3. دلایل عقلی 37
- ب) برهان حدوث 38
- خدا در آیین یهود 42
- خدا در آیین مسیح 45
- اشاره 49
- اشاره 52
- ب) علم 52
- الف) کمال مطلق 52
- ج) حکمت 53
- د) قدیم بودن 55
- ه) اول و آخر بودن 56
- ز) قدرت 57
- ح) اراده 59
- ط) خشنودی و خشم 60
- ی) حضور همیشگی 61
- ک) حاضر و ناظر بودن 63
- 2. صفات سلبی 64
- اشاره 64
- الف) بی جهت و مکان بودن 65
- ب) دیده نشدن 66
- اشاره 68
- اشاره 70
- یگانگی خدا 71
- وحدت عددی و حقیقی 72
- اشاره 72
- اقسام توحید 72
- 1. توحید ذاتی 72
- اشاره 72
- دلیل تمانع 73
- توحید ذاتی در قرآن 75
- توحید ذاتی در روایات 76
- 2. توحید صفاتی 77
- اشاره 78
- 3. توحید افعالی 78
- الف) توحید در خالقیت 78
- 4. توحید در تشریع و قانون گذاری 81
- اشاره 83
- 5. توحید عملی 83
- الف) توحید در اندیشه 83
- ب) توحید در عبادت 84
- ج) توحید در اطاعت 86
- د) توحید در استعانت 87
- ه) توحید در توکل 89
- توحید ابراهیم 93
- اشاره 93
- توحید مسیح 97
- توحید حضرت محمد صلی الله علیه و آله 102
- 1. شرک ذاتی 104
- اشاره 104
- انواع شرک 104
- اشاره 104
- 4. شرک در ربوبیت 108
- 5. شرک در عبادت 109
- 1. هوای نفس 113
- عوامل گرایش به شرک و پی آمدهای آن 113
- اشاره 113
- 2. دل بستگی ها 114
- 3. سودجویی 115
- 4. وسوسه های شیطان 116
- پی آمدهای شرک 118
علیه السلام و برادرش هارون، تنها بودند و شرایط از هر سو به سود فرعون و هوادارانش بود. تا فرعون پرسش های خود را آغاز کرد و گفت: پروردگار عالمیان چیست؟
روشن بود که فرعون این پرسش را برای تحقیر موسی علیه السلام طرح کرده است، ولی حضرت موسی علیه السلام مطلب را جدی گرفت و از آنجا که ذات خدا از دسترس اندیشه های انسان ها بیرون است، از آثار خداوند در پهنه آفرینش و از نشانه های هستی سخن به میان آورد و گفت:
او پروردگار آسمان ها و زمین است و آنچه در میان این دو قرار گرفته.
بت پرستان بر این باور بودند که هر یک از آفریده های این جهان، خدایی دارد و جهان را ترکیبی از نظام های پراکنده می دانستند، ولی سخن حضرت موسی علیه السلام اشاره به این حقیقت داشت که این نظام واحد که بر مجموعه جهان هستی حکم فرما است، خدایی یگانه دارد. البته فرعون با بیان قوی این آموزگار بزرگ آسمانی، از خواب غفلت بیدار نشد و به تحقیر حضرت موسی علیه السلام ادامه داد. فرعون به اطرافیان خود رو کرد و گفت: آیا نمی شنوید این مرد چه می گوید؟
موسی علیه السلام بدون هیچ گونه ترس و واهمه به سخنان منطقی و حساب شده خود، ادامه داد و گفت: او پروردگار شما و پدران نخستین شماست.
حضرت موسی با این بیان، به اسرار آفرینش در وجود خود انسان ها و آثار پرورش الهی و ربوبیت پروردگار در روح و جسم بشر پرداخت تا این افراد مغرور درباره خود بیاندیشند و کمی خود را بشناسند و به دنبال آن، به خداشناسی رو آورند.(1)
1- 1 . تفسیر نمونه، ج 15، ص 209.