خلاصه دروس عقاید: توحید صفحه 25

پس از این، امیرمؤمنان (علیه السّلام) معرفت خداوند متعال را با اوصاف تنزیهی بیان فرموده و مخاطب خود را به خدایی توجّه می دهند که به معرفت فطری، برای او شناخته شده است. این نوع بیان تنزیهی که در کلام امیرمؤمنان (علیه السّلام) در مورد معرفت خداوند متعال دیده می شود، به سبب آن است که با بیان اثباتی، توهّم تشبیه وقیاس در ذهن مخاطبان پدید نیاید.

3. در دعای ابوحمزۀ ثمالی - دعای سحر۔ چنین می خوانیم:

بِکَ عَرَفْتُکَ ، وَ أَنْتَ دَلَلْتَنِی عَلَیْکَ ، وَ دَعَوْتَنِی إِلَیْکَ ، وَ لَوْ لاَ أَنْتَ لَمْ أَدْرِ مَا أَنْتَ.(1) تو را به خود تو شناختم و تو مرا به خود راهنمایی کردی و به سوی خود خواندی. و اگر تو نبودی، من تو را نمی شناختم.

در این دعا که مضمون آن در دعای روز چهاردهم ماه رمضان از امام سجاد (علیه السّلام)(2) و دعای دیگری از امام حسن (علیه السّلام)(3) نیز آمده است، به صراحت بیان شده که اگر خدای متعال نفس خویش را به بندگانش معرّفی نمی کرد، کسی او را نمی شناخت و راهی برای معرفت خدا وجود نداشت.

4. در فرازی از دعای تحمید صحیفۀ سجّادیّه چنین آمده

است:

1- اقبال الأعمال، ص 67؛ بحار الأنوار، ج 95، ص82.
2- اقبال الأعمال، ص 148. بحار الأنوار، ج 5، ص 39.
3- مهج الدعوات، ص144؛ بحار الأنوار، ج11، ص190.