خلاصه دروس عقاید: توحید صفحه 30

نظر کن تا دلم را به شناخت خود روشن کنی ....

طبق این حدیث شریف، خواست خداوند متعال بر آن تعلّق گرفته که به اسم های خویش، خودش را معرّفی و ظاهر نماید و انسان را با آیات و اسامی خود، متوجّه خودش نماید. پس انسان باید از اسم و آیه عبور کند و به خدای واقعی خود متوجّه شود تا به عبادت خدای تعالی نائل گردد.

روایات به ظاهر مخالف با روایات معرفه الله بالله

گفتیم که احادیث معرفه الله بالله ، همه بر فطری بودن معرفت خدا دلالت دارند و بر اساس این احادیث، انسان با قوای ادراکی خود راهی به سوی شناخت خدا ندارد، بلکه خود خداوند باید خویشتن را به بندگانش معرّفی نماید. در مقابل این دسته از احادیث، روایات دیگری وجود دارند که به ظاهر با آنچه گفته شد مخالف اند. یکی از این احادیث، روایتی است از امیرالمؤمنین (علیه السّلام) که ایشان فرمودند:

لَیْسَ بِإِلَهٍ مَنْ عُرِفَ بِنَفْسِهِ هُوَ اَلدَّالُّ بِالدَّلِیلِ عَلَیْهِ وَ اَلْمُؤَدِّی بِالْمَعْرِفَهِ إِلَیْهِ.(1) کسی که به خودی خود شناخته شود، خدا نیست؛ اوست که به دلیل بر خود راهنمایی می کند و هموست که معرفت

بر خود را می رساند.

حدیث دیگری با مضمونی مشابه این روایت، از امام

رضا (علیه السّلام) به این صورت نقل شده است: