خلاصه دروس عقاید: توحید صفحه 33

فَإِنْ قَالُوا فَأَنْتُمُ اَلْآنَ تَصِفُونَ مِنْ قُصُورِ اَلْعِلْمِ عَنْهُ وَصْفاً حَتَّی کَأَنَّهُ غَیْرُ مَعْلُومٍ. قِیلَ لَهُمْ هُوَ کَذَلِکَ مِنْ جِهَهٍ إِذَا رَامَ اَلْعَقْلُ مَعْرِفَهَ کُنْهِهِ وَ اَلْإِحَاطَهَ بِهِ وَ هُوَ مِنْ جِهَهٍ أُخْرَی أَقْرَبُ مِنْ کُلِّ قَرِیبٍ إِذَا اِسْتَدَلَّ عَلَیْهِ بِالدَّلاَئِلِ اَلشَّافِیَهِ فَهُوَ مِنْ جِهَهٍ کَالْوَاضِحِ لاَ یَخْفَی عَلَی أَحَدٍ وَ هُوَ مِنْ جِهَهٍ کَالْغَامِضِ لاَ یُدْرِکُهُ أَحَدٌ وَ کَذَلِکَ اَلْعَقْلُ أَیْضاً ظَاهِرٌ (بِشَوَاهِدِهِ) وَ مَسْتُورٌ بِذَاتِهِ.(1) اگربگویند: شما قصور بشر را از رسیدن به خدا چنان توصیف کردید که گویا انسان خدا را به هیچ وجه نمی تواند بشناسد، در جواب گفته می شود. این سخن از این جهت درست است که انسان به عقل خویش بخواهد به کنه او راه یابد و بر او احاطۀ علمی داشته باشد، ولی خدا از جهت دیگر از هر چیزی به انسان نزدیک تر است . و آن وقتی است که به دلیل های صحیح به او راهنمایی گردد. پس او از جهتی واضح و روشن است که بر کسی پوشیده نیست و از جهتی غامض و دشوار است که کسی درکش نمی کند. و عقل نیز همین طور است؛ به شواهدش ظاهر است، ولی ذاتاً مستور است.

معرفت صنع خداست

اشاره

همان طور که پیش از این بیان شد، هرآنچه به خودی خود توسّط قوای ادراکی انسان شناخته شود، خدا نیست و راه