- بسم الله الرحمن الرحیم 1
- 2. ارزش معرفت خدا در مقایسه با سایر معارف 2
- 3. معرفت خدا، هدف خلقت 2
- 4. معرفت خدا، مایۀ سکون و آرامش 3
- تفاوت معنایی علم و معرفت 4
- 1. معنای لغوی فطرت 4
- فطری بودن معرفت خدا 4
- 2. فطری بودن معرفت خدا در قرآن کریم 5
- 3. فطری بودن معرفت خدا در روایات 8
- 1. عالم ارواح 12
- اشاره 12
- مواقف اعطای معرفت خدا به انسان 12
- 2. عالم ذرّ 14
- خودآزمایی 22
- اشاره 23
- درس دوم: معرفت خدا به خدا 23
- معرفت خدا به خدا 24
- امتناع معرفت خدا به خلق (غیرخدا) 27
- معرفت خدا به خدا، همان معرفت فطری 27
- معرّفی خدا به واسطۀ اسماء الهی 29
- روایات به ظاهر مخالف با روایات معرفه الله بالله 30
- اشاره 33
- معرفت صنع خداست 33
- الف) آیات قرآن کریم 34
- ب) روایات معصومین (علیهم السّلام) 36
- مراتب معرفت 39
- روایات به ظاهر مخالف با این که معرفت، صنع خداست 40
- حلّ تعارض ظاهری و جمع بندی میان این دو گروه از روایات 42
- انسداد راه معرفت خدا از سوی بندگان 44
- نقش عقل در معرفت خداوند 46
- نقش پیامبران و اوصیا در معرفت خدا 47
- خودآزمایی 49
- درس سوم: توحید و اسماء و صفات 50
- اشاره 50
- توحید 51
- انواع توحید 52
- اشاره 52
- 1. توحید ذاتی 53
- 2. توحید صفاتی 54
- 3. توحید افعالی 55
- 4. توحید عبادی 56
- 1. معنای لغوی اسم و صفت 57
- اسماء و صفات 57
- 2. معنای اسم و صفت در روایات اهل بیت (علیهم السّلام) 58
- نکتۀ نخست 59
- 3. بررسی روایات مربوط به اسماء و صفات 59
- اشاره 59
- نکتۀ دوم 60
- نکتۀ سوم 62
- نکتۀ چهارم 63
- نکتۀ پنجم 65
- نکتۀ ششم 66
- خودآزمایی 69
- منابع و مآخذ 70
- الملخّص 74
- BOOK SUMMARY 75
- Oneness of Allah 76
- بسم الله الرحمن الرحیم 77
- infopalermalmohammad.com In the Name of Allah, the Compassionate, the Merciful 78
می نمایند تا همان گونه که سایر عبادات را انجام می دهند، برای به دست آوردن معرفت خداوند بکوشند.
در این جا، ابتدا برخی از این روایات را بیان نموده، سپس به حلّ تعارض ظاهری بین این دو دسته از روایات می پردازیم.
1. امام رضا (علیه السّلام) می فرمایند:
أَوَّلُ اَلدِّیَانَهِ مَعْرِفَتُهُ وَ کَمَالُ اَلْمَعْرِفَهِ تَوْحِیدُهُ.(1) آغاز دینداری معرفت خداست و کمال معرفت او توحید اوست.
2. امام رضا (علیه السّلام) در روایت دیگری می فرمایند:
أَوَّلُ عِبَادَهِ اللَّهِ مَعْرِفَتُهُ .(2)
سرآغاز عبادت خدا معرفت اوست.
در نگاه نخست، از این دو حدیث و روایات مشابه آن ها چنین برمی آید که معرفت خدای متعال به عنوان مقدّمۀ عبادت و سرآغاز دیانت بیان شده و در نتیجه، همچون سایر عبادات، خود یکی از وظایف و اعمالی است که متدیّنین، موظّف به انجام آن می باشند.
3. امام صادق (علیه السّلام) می فرمایند:
إِنَّ أَفْضَلَ الْفَرَائِضِ وَ أَوْجَبَهَا عَلَی الْإِنْسَانِ مَعْرِفَهُ الرَّبِّ وَ الْإِقْرَارُ لَهُ بِالْعُبُودِیَّهِ .(3) همانا بهترین فرایض و واجب ترین آن ها بر انسان، معرفت
1- توحید صدوق، ج 57؛ بحار الأنوار، ج 4، ص 285.
2- توحید صدوق، ص 34؛ عیون أخبار الرضا (علیه السّلام)، ج1، ص150.
3- کفایه الأثر، ص 262؛ بحار الأنوار، ج 4، ص 55.