خلاصه دروس عقاید: توحید صفحه 42

پروردگار و اقرار به بندگی اوست.

4. از امام رضا (علیه السّلام) نقل شده است که آن حضرت فرمودند:

أَفْضَلَ الْفَرَائِضِ بَعْدَ مَعْرِفَهِ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ الصَّلَاهُ الْخَمْس .(1) بهترین فرایض بعد از معرفت خدای عزّوجلّ، نمازهای

پنجگانه است.

5. امام سجاد (علیه السّلام) در پاسخ به این سؤال که: «بهترین اعمال نزد خداوند عزّوجلّ چیست ؟»، چنین فرمودند:

مَا مِنْ عَمَلٍ بَعْدَ مَعْرِفَهِ اَللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ وَ مَعْرِفَهِ رَسُولِهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ أَفْضَلَ مِنْ بُغْضِ اَلدُّنْیَا.(2) هیچ عملی بعد از معرفت خداوند عزّوجلّ و معرفت رسولش(صلّی الله علیه وآله) ، بهتر از بغض دنیا نیست.

آنچه از این دسته روایات - که سه نمونه از آنها ذکر شد،

- در نگاه اوّل فهمیده می شود، آن است که معرفت خدای متعال در زمرۀ افعال و اعمال بندگان شمرده شده و برترین و بهترین آن ها دانسته شده است.

حلّ تعارض ظاهری و جمع بندی میان این دو گروه از روایات

با قرار دادن این روایات ، در کنار روایاتی که به صراحت ، معرفت را فعل خدای تعالی می شمارند، و روایاتی که بیانگر فطری بودن