خلاصه دروس عقاید: توحید صفحه 56

به عبارت دیگر، چنین نیست که خداوند عزّوجلّ از فعل کسی بی خبر بوده و تسلّطی به فعل او نداشته باشد، بلکه همۀ افعال بندگان، تحت سلطنت او و با اقتدار کامل او در مملکت او پدید می آید و هر لحظه بخواهد، می تواند جلوی آن را بگیرد، لکن او خودش چنین خواسته است که بندگان، کارشان را به قدرت و آگاهی و اختیاری که از خدای تعالی دریافت می کنند، انجام دهند. بدین ترتیب، هیچ فاعلی درعرض فاعلیّت خدای تعالی وجود ندارد و هر فاعلی به غیر از خدا، به مشیّت خدا و اذن او فاعل شده است و تنها خداوند عزّوجلّ است که در فاعلیّتش مستقل بوده و محتاج اذن هیچ فرد دیگری نیست .

حضرت زهرا (علیها السّلام) در این باره می فرمایند:

اللَّهُمَّ إنَّکَ لَستَ بِرَبّ اسْتَحْدَثْنَاکَ وَلَا مَعَکَ إلهٌ فَیَشْرَکَکَ فِی رُبُوبِیِتَّکَ وَلَا مَعَکَ إلَهٌ أَعَانَکَ عَلَی خَلْقِنَا.أَنْتَ رَبُّنَا کَمَا تَقُولُ وَفَوْقَ مَا یَقُولُ الْقَائِلُونَ.(1) خداوندا! بی گمان تو پروردگاری نیستی که ما تو را پدید آورده باشیم، و خداوندگاری با تو نیست تا در خداوندی ات شریک تو شود، و با تو معبودی نبود که تو را بر آفرینش ما کمک کند. پس تنها تو خداوندگار ما هستی؛ همان طور که خود می گویی و بالاتر از آنچه گویندگان می گویند.

4. توحید عبادی

توحید عبادی یعنی هیچ کس غیر از خداوند متعال سزاوار