خلاصه دروس عقاید: توحید صفحه 62

حضرت فرمودند: خدا بلند پایہ تر[ از ادراک عقل ها] است . به یقین، آنچه معقول و مُدرَک واقع می شود، صفت

مخلوقات است و خدا چنین نیست.

نکتۀ سوم

آنچه موجب بیان سلبی و تفسیر تنزیهی برای اوصاف ثبوتی خدای تعالی در گروهی از روایات اهل بیت (علیهم السّلام) گردیده ، تحذیر بندگان از تشبیه و توجّه دادن ایشان به معرفت فطری است. یعنی ائمه (علیهم السّلام) به وسیلۀ ضمیمه کردن معنای تنزیهی وسلبی به اوصاف و کمالات الهی، خواسته اند این نوع تصوّر انسان ها از معانی این اسماء و صفات که ناشی از درک و فهم آن ها از خود و هم نوعانشان می باشد را از آنان گرفته، و آن ها را به معرفت فطری خویش که از آن غافل اند توجّه داده و به معانی حقیقی و واقعی اسماء و صفات الهی - که به تعریف خودِ خدای تعالی شناخته شده است -، نزدیک نمایند.

این فرمایش امام کاظم (علیه السّلام) ، نمونه ای از این دست روایات می باشد:

أَنَّهُ اَلْحَیُّ اَلَّذِی لاٰ یَمُوتُ وَ اَلْقَادِرُ اَلَّذِی لاَ یَعْجِزُ وَ اَلْقَاهِرُ اَلَّذِی لاَ یُغْلَبُ وَ اَلْحَلِیمُ اَلَّذِی لاَ یَعْجَلُ وَ اَلدَّائِمُ اَلَّذِی لاَ یَبِیدُ وَ اَلْبَاقِی اَلَّذِی لاَ یَفْنَی وَ اَلثَّابِتُ اَلَّذِی لاَ یَزُولُ وَ اَلْغَنِیُّ اَلَّذِی لاَ یَفْتَقِرُ وَ اَلْعَزِیزُ اَلَّذِی لاَ یَذِلُّ وَ اَلْعَالِمُ - اَلَّذِی لاَ یَجْهَلُ وَ اَلْعَدْلُ اَلَّذِی لاَ یَجُورُ وَ اَلْجَوَادُ اَلَّذِی لاَ یَبْخَلُ. (1)