اصول و روش های حفظ قرآن صفحه 17

بدون «واو» در مصحف ثبت کنند. صحابه مانع شدند و أبی بن کعب سوگند یاد کرد که اگر «واو» را اسقاط کنند، شمشیر می کشد و با آنان می جنگد. سرانجام «واو» را ثبت کردند. (1) در زمان خلافت خلیفه دوم، روزی خلیفه (...وَ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ) 2 را بدون «واو» عطف خواند. صحابه به رویارویی با وی پرداختند و او ناگزیر آیه را با «واو» تلاوت کرد. (2)

در زمان رسول خدا(صلی الله علیه و آله)، حافظان قرآن بسیار بودند. شمار دقیق این افراد در جایی ثبت نشده؛ ولی نام برخی از آنان در منابع تاریخی آمده است. براساس نقل تاریخ نگاران، در بئر مؤنه حدود هفتاد تن و در جنگ یمامه نیز همین تعداد حافظ قرآن به شهادت رسید. (3) نام گروهی از حافظان صدر اسلام به این شرح است:

الف) حافظان مهاجر

علی(علیه السلام)، عثمان، طلحه بن عبیدالله، سعد بن ابی وقاص، عبدالله بن مسعود، حذیفه بن یمان، سالم مولی ابی حذیفه، عبدالله بن سائب، عبدالله بن عباس، عبدالله بن عمر، عبدالله بن زبیر، تمیم بن اوس، عقبه بن عامر، عمرو بن عاص و ابوموسی اشعری.

ب) حافظان انصار

ابی بن کعب، معاذ بن جبل، ابوحلیم معاذ، زید بن ثابت، سعد بن عبید، مجمّع بن جاریّه، انس بن مالک، ابوزید بن قیس بن السکن، عباده بن صامت، ابوایّوب، ابوالدرداء، فضاله بن عبید و مسلمه بن مخلد.

ج) حافظان زن

حضرت فاطمه زهرا(علیها السلام)، عایشه، حفصه، ام سلمه و ام ورقه.

1- (1) . جلال الدین سیوطی، درّ المنثور، ج4، ص179.
2- (3) . درّ المنثور، ج4، ص268.
3- (4) . این تعداد را سیوطی در جلد اول الاتقان (نوع 20) از قرطبی نقل می کند.