اصول و روش های حفظ قرآن صفحه 19

و من آن را به خاطر سپرده ام. آنگاه تمامی آن را می خواند و می گفت: پسرم نیز حفظ کرده است. پسر که دو بار شعر را شنیده بود، بی درنگ می خواند. سپس اصمعی می گفت: غلامم نیز آن را می داند. آنگاه او نیز قصیده را می خواند و شاعرِ بیچاره، سرگردان، تهی دست و شرمسار بازمی گشت. (1)

از این شگفت انگیزتر داستان مردی ژنده پوش است که در بارگاه عمر بن عبدالعزیز به بزم شاعران گام نهاد. وقتی خواستند بیرونش کنند، گفت: شاید من نیز از شعر آگاه باشم. گفتند: پس بخوان. او تمام انواع شعر را شمرد و پرسید: از کدام نوع بخوانم؟ گفتند: قصیده. ژنده پوش همه انواع قصیده را نام برد، یکی را برگزیدند. پرسید قافیه اش کدام حرف باشد؟ قافیه دشوارتر را نام بردند. او لب گشاد و تا واپسین دقایق مجلس از آن نوع قصیده با قافیه مورد نظر خواند. در پایان گفت: تا هروقت حاضر به شنیدن باشید، خواهم خواند. (2)

ازآنجاکه داستان ها و افسانه ها، روحیه و صفات و جریان های موجود در اقوام را بازتاب می دهد، این دو نمونه از اهمیت حافظه و وجود حافظه های نیرومند نزد اعراب پرده برمی دارد. سرعت حفظ و قدرت حافظه در عرب چنان بود که می گویند، سینه هاشان انجیل هایشان بود، ذهن هاشان دفتر نسب و تاریخ و حافظه شان دیوان شعر و افتخارات. قرآن با نیروی بیانش آنان را شگفت زده ساخت. آنها در برابر آیات الاهی حیران شده، سرانجام دل را از غیر کندند و به قرآن پیوستند. (3)

1- (1) . محمدتقی شریعتی، تفسیر نوین، ص12.
2- (2) . همان، ص13.
3- (3) . رک: عبدالعظیم زرقانی، مناهل العرفان، ج1، ص235، تاریخ قرآن، ص236. حضرت موسی در مناجات با پروردگارش گفت: «یارب إنّی اجد فی التوراه امّه اناجیلهم فی صدورهم یقرؤونه ظاهرا؛ خدایا، من در تورات امتی را می بینم که انجیل هاشان در سینه هاشان است و آن را از حفظ می خوانند» (رشیدالدین میبدی، تفسیر کشف الاسرار، ج7، ص404، ذیل آیه46 عنکبوت).