اصول عقاید از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام صفحه 114

1- 333. پیشین، ح 15.

2- 334. مفاتیح الجنان، دعای کمیل.

3- 335. همان، مناجات شعبانیه ؛ اقبال الاعمال، ص 199.

4- 336. نهج البلاغه، خطبه 130.

5- 337. صحیفه سجادیه، دعای 32.

6- 338. همان، دعای 28.

خداوند قادر بالاراده است

خداوند سبحان مانند انسان نیست که فاعل بالحرکه باشد و افعال خود را با ابزار و وسایل مادی انجام دهد.

1 - حضرت علی علیه السلام در این باره می فرماید: «فَاعِلٌ لا بِمَعْنَی الْحَرَکَاتِ وَ الْآلَهِ»؛(1) «خدا فاعل است؛ اما نه به آن معنا که دارای حرکت و ابزار باشد.»

2 - و نیز فرمود:«صَانِعٌ لا بِجَارِحَهٍ»؛(2) «[خداوند] سازنده است؛ امّا نه به توسط دست».

3 - و نیز فرمود: «یقُولُ لِمَنْ أَرَادَ کَوْنَهُ « کُنْ فَیکُونُ» لا بِصَوْتٍ یقْرَعُ وَ لا بِنِدَاءٍ یسْمَعُ وَ إِنَّمَا کَلامُهُ سُبْحَانَهُ فِعْلٌ مِنْهُ أَنْشَأَهُ وَ مَثَّلَهُ لَمْ یکُنْ مِنْ قَبْلِ ذَلِکَ کَائِناً وَ لَوْ کَانَ قَدِیماً لَکَانَ إِلَهاً ثَانِیاً»؛(3) «خداوند وجود هر چه را اراده کند می گوید: باش، پس موجود می شود. - گفتن کلمه "کن" - نه صوتی است که در گوش ها نشیند و نه فریادی است که شنیده شود، بلکه کلام او همان فعل اوست که ایجاد می کند و پیش از آن موجود نبوده و اگر از قدیم موجود بود خدای دومی نیز وجود داشت.»

رعایت مراحل در بیان قدرت الهی

اوج گرفتن از جملات نازل به جملات عالی، خط مشی تربیت تدریجی اهل بیت علیهم السلام در تعالی بخشیدن نفوس است. لذا مشاهده می کنیم در ادعیه آن بزرگواران که مشتمل بر حمد و تسبیح و ذکر صفات جمال و جلال حق تعالی است، مراحل گوناگون ملاحظه شده است:

الف) در بخشی از جملات اصل قدرت را برای خدای سبحان اثبات می کند: «یا قَدِیرُ»، «یا قَادِرُ»، «یا مَنْ هُوَ قَادِرٌ عَلَی کُلِّ شَی ءٍ»، «یا مَنْ فِی الْمَمَاتِ قُدْرَتُهُ».(4)

ب) در بخش دیگر، ضمن اثبات قدرت برای دیگران، قدرت خدا را بیش از قدرت دیگران می داند: «یا أَقْوَی مِنْ کُلِّ قَوِی»، و یا می فرماید: «یا أَقْدَرَ الْقَادِرِینَ».(5)

ج) در بخش سوم که بخش مهم ادعیه است، قدرت نامتناهی و قدرت مطلق را برای خدا