اصول عقاید از دیدگاه اهل بیت علیهم السلام صفحه 119

1- 356. نهج البلاغه، خطبه 163.

2- 357. نهج البلاغه، خطبه 185.

3- 358. همان.

4- 359. کافی، ج 2، ص 116.

5- 360. اصول کافی، ج 1، ص 115، ح 5.

6- 361. بحارالأنوار، ج 3، ص 311، ح 5.

7- 362. همان، ج 3، ص 317، ح 14.

6 - اراده

اراده

در مورد اراده در انسان تعریفات مختلفی وجود دارد:

1 - اعتقاد و تصدیق به سودمندی فعل؛

2 - شوقی که در پی اعتقاد به سودمندی فعل حاصل می شود.

3 - میل انسان به انجام کار یا کراهت از آن.

4 - کیفیتی نفسانی که پس از علم به سودمندی فعل در نفس حاصل شده و سبب ترجیح انجام فعل بر ترک می گردد.

اقوال در حقیقت اراده الهی

1 - رأی مشهور فلاسفه اسلامی:

«اراده تکوینی خداوند عبارت است از علم خداوند به این که فعل او هماهنگ با نظام احسن است».(1)

2 - رأی شیخ مفیدرحمه الله:

«اراده خدا نسبت به افعال خود (اراده تکوینی) همان ایجاد افعال است و نسبت به افعال بشر (اراده تشریعی) امر به افعال است».(2)

3 - نظر مشهور متکلمان معتزله و امامیه:

«اراده تکوینی خداوند عبارت است از علم خداوند به این که فعل مشتمل بر مصلحت برای انسان و موجودات دیگر است».(3)

4 - رأی اشاعره:

«اراده خداوند صفتی است غیر از علم و قدرت و دیگر صفات ذاتی، و از صفات ذاتی و ازلی خداوند است».(4)

5 - رأی ابوعلی و ابوهاشم:

«اراده خداوند صفتی ذاتی است غیر از صفات دیگر ذاتی و در عین حال حادث