امام شناسی و پاسخ به شبهات (امامت در حدیث) صفحه 358

1- 1334. لسان المیزان، ج 1، ص 14.

2- 1335. مستدرک حاکم، ج 3، ص 127.

3- 1336. تاریخ بغداد، ج 7، ص 172.

4- 1337. همان، ج 11، ص 204.

5- 1338. لسان المیزان، ج 1، ص 180؛ الکامل، ج 1، ص 62.

6- 1339. تهذیب الآثار، ابن حجر.

7- 1340. تاریخ بغداد، ج 4، ص 348.

8- 1341. الغدیر، ج 3، ص 91.

9- 1342. الکامل، ج 1، ص 265.

10- 1343. همان، ص 264.

11- 1344. تاریخ بغداد، ج 1، ص 403.

12- 1345. تهذیب التهذیب، ج 6، ص 376؛ میزان الاعتدال، ج 2، ص 646.

ذهبی در «تلخیص المستدرک» در ذیل حدیث «من احتکر طعاماً أربعین لیله فقد برئ من اللَّه»، در ضدّ ابن جوزی که آن را از موضوعات دانسته می گوید: «این حدیث دارای شواهدی است که دلالت بر صحت آن دارد».(1)

نووی درباره حدیث «لایحلّ لأحد أن یجنب فی هذا المسجد غیری وغیرک» می گوید: «این حدیث را پیامبرصلی الله علیه وآله درباره علی علیه السلام فرمود، که ترمذی آن را تخریج کرده و تحسین نموده است. و تحسین او به جهت شواهد آن حدیث است».(2)

ترمذی در بیشتر احادیثی که حکم به صحت یا حسن آن ها در سننش کرده بر شواهد اعتماد کرده است، گرچه در سند آن ها کسانی وجود دارد که مورد مناقشه واقع شده اند. و احادیثی که اهل سنّت آن ها را از این طریق تصحیح کرده اند بسیار است و حدیث «مدینه علم» یکی از آن هاست؛ زیرا برای آن شواهد صدق بسیاری وجود دارد مثل حدیث «ثقلین» و ده ها حدیث دیگر.

5 - تعدد طرق حدیث

حدیث «مدینه علم» دو طریق دیگر دارد که با طریق ابن عباس فرق می کند و هر دو طریق به تنهایی صحیح است. و در جایی خود به اثبات رسیده که از راه های صحت حدیث تعدد طرق آن است.

طریق اوّل: روایتی است که ترمذی به سند خود از امام علی علیه السلام نقل کرده که رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود: «أنا دارالحکمه وعلی بابها».(3)

در این حدیث از دو جهت تضعیف شده است، یکی این که تنها طریق از امام علی علیه السلام همین طریق است. و دیگر این که سلمه بن کهیل نقلش جهت نیست.

در جواب گوییم: اولاً: روایت امام علی علیه السلام از رسول خداصلی الله علیه وآله از طریق دیگر نیز نقل شده است، که از آن جمله روایت حارث و عاصم بن ضمره از امام علی علیه السلام(4) و روایت امام حسین بن علی علیه السلام از امام علی علیه السلام(5) و روایت شعبی(6) از حضرت است.