امامت و فلسفه خلقت صفحه 137

1- 513. سوره حشر، آیه 7: «ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا».

2- 514. سوره آل عمران، آیه 153: «وَالرَّسُولُ یدْعُوکُمْ فِی أُخْراکُمْ»؛ سوره انفال، آیه 24: «اسْتَجِیبُوا للَّهِ ِ وَلِلرَّسُولِ إِذا دَعاکُمْ لِما یحْییکُمْ».

3- 515. سوره احزاب، آیه 21: «لقد کان لکم فی رسول للَّه أسوه حسنه».

4- 516. سوره نساء، آیه 69: «وَمَنْ یطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولئِکَ مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیهِمْ».

همچنان در کمین است و سنت ابتلاء و آزمایش الهی برقرار است و کتاب و عقل جای راهنما و حجّت را نمی گیرد، پس چرا حجّت و خلیفه اللَّه تداوم نیابد؟!

عقل و نقل دلالت می کند که پس از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم و حتی تا زمانی که یک فرد انسانی و راهرو در جهان باشد، باید راه و برنامه و راهنما باشد، تا وظایف رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم و راهنمایان پیشین را ادامه دهد.

گفتار اول: امام در سخن متکلمان اهل سنت

الف) اشاعره

1. معرفی امام: هی خلافه الرسول صلی الله علیه وآله وسلم فی إقامه الدین بحیث یجب اتّباعه علی کآفّه الأمّه؛(1)

هی رئاسه عامّه فی أمر الدین والدنیا خلافه عن النبی صلی الله علیه وآله وسلم؛(2)

الإمام هو الّذی له الریاسه العامّه فی الدین والدنیا جمیعاً؛(3)

دیگر تعریف های دانشمندان اشعری از مقام امامت و وجود امام به همین تعاریف برمی گردد.

2. ویژگی ها، وظایف و اهداف امامت: تفتازانی (793 ق) می گوید: امام باید بالغ، عادل، آزاد، مرد، مجتهد، شجاع، صاحب رأی، با کفایت و قریشی باشد.(4)

عبدالقاهر بغدادی (429 ق) می گوید: یکی از صفات امام، عدالت و پاکدامنی است.(5)

ایجی می گوید: امام باید عادل باشد، تا به مردم ستم نکند.(6)

باقلانی (403 ق) می گوید: امام باید از نظر علم در حدّی باشد که در مورد