امامت و فلسفه خلقت صفحه 270

مقام پنجم: یا حضرت سوم؛ عالم مثال که برزخی میان حضرت دوم (عالم عقل) و حضرت چهارم (عالم ماده) است، عالم خیال یا ملکوت نیز گویند.

مقام ششم: یا حضرت چهارم؛ عالم ماده، شهادت مطلقه در برابر غیب مطلق.

حضرت پنجم: یا عالم کون جامع یا انسان کامل؛ از مقام چهارم تا ششم عالم خلق و ما سوی اللَّه و عالم کون است، و انسان کامل به عنوان خلیفه خدا در مقام سوم اعظم اللَّه است، در مقام چهارم فیض مقدس (عین انسان کامل) و در مقام چهارم وجود منبسط و روح اعظم است تا آخرین عالم (ماده) هم چنان خلافت و نقش دارد.

فصل اول: مراتب و چینش نظام هستی (مظاهر وجود) از دیدگاه عرفان

فصل اول: مراتب و چینش نظام هستی (مظاهر وجود) از دیدگاه عرفان

بیان شد که از نظر عرفا، در سراسر هستی تنها یک وجود است، کثرات و تعینات تجلی اویند و به وجود او موجودند؛ بی این که افزایشی بر وجود او باشند. از این رو، اصل وجود تشکیک بردار نیست، تنها جلوه ها و نمودها هستند که رابطه تشکیکی دارند.(1)

مهم این فصل، بیان چینش نظام هستی (مظاهر وجود) از دیدگاه عرفا است؛ ولی در ضمن ردّ پای وجود واسطه و خلیفه (انسان کامل) و نقش او در روند خلقت و تا حدودی تطبیق آن بر امام حاضر نیز پی گیری می شود.(2)

غیب الغیوب؛ اسما: بیان شد که مقام ذات با خلایق هیچ سنخیت و اشتراکی ندارد؛(3) بلکه میانشان تباین است؛ هذه الحقیقه الغیبیه غیر مربوطه بالخلق،