امامت و فلسفه خلقت صفحه 276

1- 916. امام خمینی، مصباح الهدایه، ص 53.

2- 917. ر.ک: امام خمینی، مصباح الهدایه، صص 53 و 54.

تجلّیات اسمای الهی هستند؛ یعنی هر اسمی، عین ثابتی در عالم دارد، عین ثابت اسم اعظم اللَّه، انسان کامل است، انسان کامل خلیفه اللَّه در همه عوالم است و آن همان حقیقت محمدیه است.(1)

همان گونه که اسمای الهی تجلّیات اسم اعظم هستند، عین ثابت انسان کامل هم ربّ بقیه اعیان و عامل ظهور و بروز آنها در جهان کون و فساد است، از آن جا که روایات متواتر حقیقت نوری محمد و علی علیهما السلام را یکی معرفی می کنند، می توان گفت که: انسان کامل حقیقت محمدیه و ولایت علویه است.(2)

حقیقت محمدیه است که در تمام عوالم ظهور کرده و جهان سراپا ظهور اوست «لولاک لما خلقت الأفلاک» همان مشیت فعلیه خداوند است که ظلّ مشیت ذاتیه خداوند است، خداوند مشیت فعلیه را بدون واسطه آفرید و بقیه موجودات را به واسطه آن آفرید؛(3) الإسم الأعظم بحسب الحقیقه العینیه، فهو الإنسان الکامل خلیفه فی العالم، وهو الحقیقه المحمدیه الّتی بعینها الثابت متّحده مع الإسم الأعظم فی مقام الإلهیه وسایر الأعیان الثابته، بل الأسماء الإلهیه من تجلّیات هذه الحقیقه ... خلق اللَّه الأشیاء بالمشیئه والمشیئه بنفسها وهذه النبیه المسمّی بمحمّد بن عبد اللَّه ... مجمل تلک الحقیقه وانفوی فیه جمیع المراتب انفاء ... وفی بعض خطب أمیرالمؤمنین علیه السلام: أنا اللوح وأنا القلم... ، وهوعلیه السلام بحسب مقام الروحانیه یتّحد مع النبی صلی الله علیه وآله وسلم کما قال: أنا وعلی من شجره واحده ومن نور واحد.(4)

عین ثابت انسان کامل، نخستین ظهور در نشأه اعیان ثابته

مقام واحدیت که مقام کثرت اسما و صفات بود، هنگامی که به پایان رسید، عالم اعیان ثابته آغاز شد؛ زیرا هر اسمی در مقام واحدیت لازمی را طلب نمود