امامت و فلسفه خلقت صفحه 289

1- 951. هیئت تحریریه، انسان کامل از دیدگاه فارابی، ج 5، ص 34.

2- 952. مطهری، انسان کامل، ص 9.

3- 953. رزم جو، انسان کامل، ص 5.

4- 954. هیئت تحریریه، انسان کامل از دیدگاه بودا، ج 1، ص 13؛ زینتی، انسان کامل از دیدگاه روان شناسی و صدر المتألهین، ص 79.

اگر فلسفه یونان، بیش تر به شناسایی هستی و عالم وجود پرداخته، در عوض فرهنگ هندی، سودای رستگاری و نجات انسان، با توجه به درون آدمی را در سر دارد.

ارهات؛ یعنی مرد ارزنده یا مرد تمام، که نه به چیزی دلبستگی دارد و نه از آن بیزار است.(1)

در اندیشه های چینی مانند: تائوئیزم و کنفوسیوس نیز از "تائو" و "انسان آزاده )Kiun Tsen(" سخن گفته می شود که کم و بیش اندیشه انسان کامل را فرا یاد می آورد.(2)

انسان کامل کنفوسیوس، همانندی بسیار با انسان کامل در باور تصوف و عقاید اسلامی دارد.

در آیین کنفوسیوس بالاترین مقام انسانی را "انسان قدیس و پاک" داراست. چنین انسانی از آغاز زاده شده، دارای ویژگی های نیک بوده و دست غیبی، او را به کمالات والای انسانی آراسته است. او تک بعدی و خودخواه نیست که تنها به خود بپردازد؛ بلکه تلاش او برای نجات دیگران نیز می باشد.(3)

در یونان، سرزمین اندیشه و سخن، نیز متفکران به انسان کامل پرداخته اند؛ افلاطون ویژگی های انسان کامل را در فیلسوف می بیند. فلاسفه کسانی هستند که وجود ابدی و لایتغیر را درک می نمایند... و در پایان به یاری همان جزء نفس، به قرب و وصال وجود حقیقی نایل گشته و خرد و راستی را تولید می کنند.(4)

ارسطو "انسان بزرگوار" یا "انسان بزرگ منش" را برمی گزیند و در توصیف او چنین می گوید: رفتارش متوجه افتخار است؛ چون افتخار با بزرگ منشی