امامت و فلسفه خلقت صفحه 290

1- 955. هیئت تحریریه، انسان کامل از دیدگاه بودا، ج 1، ص 28.

2- 956. همان، ج 3، صص 20 - 11.

3- 957. همان، صص 22 - 20.

4- 958. همان، ج 3، صص 18 - 14؛ ر.ک: نصری، سیمای انسان کامل از دیدگاه مکاتب، ص 109 و 110 به نقل از کتاب جمهوری، ص 335 و 346.

وابسته است، او همواره آماده نیکی کردن به دیگران است و در ضروریات زندگی و در موارد بی اهمیت زبان به شکوه نمی گشاید و...(1)

زردشت نیز از انسان آرمانی اش سخن گفته و او را دارای اوصاف آسمانی و برتر می داند؛ "پروردگارا! مرد نیک اندیش و پارسایی که روانش با راستی همگام است، تنها به تو می اندیشد و کردار نیک خود را به تو نیاز می کند".

هم چنین در آیین زردشت، از نجات دهنده ای که او را "سوشیانت" نام نهاده اند، سخن به میان آمده است: ای مزدا کجا سپیده دم به در آید و جنس بشر به سوی راستی روی کند، کی نجات دهنده (سوشیانت) بزرگ با گفتار پر از حکمت خویش به مراد رسد.(2)

"انسان کامل" در اندیشه کلام و فلسفه و عرفان غرب نیز بسیار مورد توجّه است،(3) که این جا، مجال طرح و بررسی آن نیست.

یادآوری: انسان کامل در عرفان اصیل

نوشتار ما، درباره عرفان و تصوف، بر پایه معنای اصیل و اسلامی آن و معنای مورد تأیید دانشمندان کلام اسلامی می باشد؛ نه عرفان و تصوف افراطی و انحرافی که در آن عبارات و واژگان مخالف با آموزه های دینی و باورهای مسلم شرعی دیده می شود؛ مانند این ادّعا، که خداوند در جسم صوفی حلول می کند و...

اوصاف و مقاماتی را که برای وجود امام و انسان کامل، به دنبال آن هستیم، تنها در چارچوب سخنان خود معصومین علیهم السلام می جوییم؛ نه اوصافی که صوفیه افراطی و یا اندیشه باطنیه و اسماعیلیه(4) به دنبال آن هستند.

برای نمونه؛ یکی از اندیشمندان در توصیف انسان کامل، تا آن جا پیش