امامت و فلسفه خلقت صفحه 315

1- 1040. علامه حلی، کشف المراد، ص 348.

2- 1041. ر.ک: فصلنامه تخصصی انتظار، مقاله های قاعده لطف، شماره 7 و 8، صص 84 - 68 و صص 134 - 106.

3- 1042. جوادی آملی، تحریر تمهید القواعد، ص 57.

4- 1043. سوره نساء، آیه 75.

5- 1044. سوره فرقان، آیه 74.

مِنْ أَهْلِی»(1) در آیات مذکور، امّت ها و حتی خود انبیا، گزینش ولی و نبی را به خدا واگذار کرده اند و خداوند نیز این واگذاری را پذیرفته و این گزینش را انجام داده است، این روند نشانه دو موضوع است: یکی این که: انسان های عادی، قدرت شناخت آنها را ندارند و دیگر این که: آنها حق انتخاب آن را ندارند: «إِنِّی جاعِلٌ فِی الأَرْضِ خَلِیفَهً»(2)، «إِنِّی جاعِلُکَ لِلنّاسِ إِماماً».(3)

- آنان معصوم هستند:

«أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ»(4)، در این آیه، عطف "اولو الامر" به پیامبر و خدا و دستور پیروی از آنها به طور مطلق (در همه امور) و بدون چون و چرا، گواه بر عصمت آنها است.(5)

- یک فرد از آنها همواره روی زمین است:

«وَإِذْ قالَ رَبُّکَ لِلْمَلآئِکَهِ إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَهً»(6) اولین انسان روی زمین، خلیفه الهی بوده و سایر انسان ها فرع وجود او هستند. اگر چنین انسانی نباشد، سایر انسانها نیز نخواهند بود.(7) "جاعل" اسم فاعل است و بر استمرار دلالت می کند. خداوند به لفظ ماضی «جعلتُ» یا مضارع «أَجعلُ» که انجام فعلی را تنها یک بار می رساند، به کار نبرد و "جاعل" را مقید به شخص یا زمان خاصی نکرد، تا مانند «إِنِّی جاعِلُکَ لِلنّاسِ إِماماً»(8) محدود باشد.(9)

- جایگاه و کارهای شگفت آنها در عالم هستی:

آنان، تنها عبد و بنده خدایند؛ لذا از قیود غیر خدا آزادند، به دنبال مقام عبودیت - که در قرآن، وصف بیشتر پیامبران است - به مقامات بلندی