امامت و فلسفه خلقت صفحه 323

1- 1106. سوره احزاب، آیه 33: «إِنَّما یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً»؛ به اتفاق شیعه و بسیاری اهل سنت، امام علی و یازده فرزندشان از اهل بیت علیهم السلام هستند؛ ر.ک: سیوطی، الدرّ المنثور، ج 6، ص 605؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج 3، ص 146.

2- 1107. الامام مخصوص بالعلم؛ شیخ صدوق، کمال الدین، ج 2، ص 601؛ هم {آل النبی} موضع سرّه ولجأ أمره وعیبه علمه؛ نهج البلاغه، خطبه 2، بند 10؛ إنّ علی بن أبی طالب کان هبه اللَّه لمحمد وورث علم الأوصیاء وعلم من کان قبله؛ کلینی، اصول کافی، ج 1، ص 224؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 11، ص 41 ر.ک: علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ج 2، ص 138 - 134. کمال الدین، شیخ صدوق، ج 2، ص 601؛ نهج البلاغه، خطبه 2؛ اصول کافی، ج 1، ص 224، باب أنّ الأئمه ورثوا علم النبی.

3- 1108. خبر از شهادت خویش به دست ابن ملجم، تهرانی، امام شناسی، ج 3، ص 23، نقل از اسد الغابه وصوا عق المحرقه؛ خبر از حوادث پس از شهادت و فتنه خوارج و ...گوشه های از علم غیبی امام است، نهج البلاغه، خطبه 104؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج 2، ص 289؛ فیروزآبادی، فضائل الخمسه، ج 2، ص 454.

4- 1109. نهج البلاغه، خطبه 55؛ أما قولکم أ کلّ ذلک کراهیه الموت، فواللَّه ما أبالی أدخلت إلی الموت أو خرج الموت إلی؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 21، ص 26: به خدا سوگند اگر همه عرب به جنگ با من برخیزند پشت به آنها نخواهم کرد.

5- 1110. نهج البلاغه خطبه 2، بند 11: هم أساس الدین، عماد الیقین؛ همان، خطبه 38؛ فأمّا أولیاء اللَّه فضیاؤهم فیها الیقین.

6- 1111. این حدیث از مسلمات شیعه و سنی است، ر.ک: فقیه ایمانی، شناخت امام.

7- 1112. نهج البلاغه، خطبه 1، بند 13: ولهم خصایص حقّ الولایه، از جا کندن در قلعه خیبر علامت ولایت تکوینی حضرت امیرعلیه السلام است. {حسن زاده آملی، انسان کامل از دیدگاه نهج البلاغه، ص 10}.

8- 1113. نهج البلاغه، خطبه 1، بند 13.

من رکبها نجی"(1)؛ امام ابر بارنده، باران سیل آسا، خورشید رخشنده، آسمان سایه افکنده، زمین گسترده، چشمه جوشنده، و ... است.(2) "الإمام ... النجم الهادی فی غیاهب الدّجی... والدّالّ علی الهدی والمنجی من الرّدی" .(3)

امضای حدود و احکام الهی و مرزبانی از کیان اسلام: "بالإمام.... إمضاء الحدود والأحکام ومنع الثغور والأطراف"(4)، "فهو إمامٌ... وکلامه الفصل وحکمه العدل"،(5) "لیس للإمام إلّا... الإحیاء للسنّه وإقامه الحدود علی مستحقّیها وإصدار السهمان علی أهلها..." .(6)

مجری فرمان های الهی: «وَجَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّهً یهْدُونَ بِأَمْرِنا»(7)، والإمام... قائم بأمر اللَّه(8)، إنّه لیس الامام إلّا ما حمّل من أمر ربّه.(9)

سیمای انسان کامل در فرهنگ عرفانی

- برخی اوصاف و ویژگی ها: انسان کامل در دیدگاه عرفانی، به لحاظ جایگاهی که دارد، قابل شناخت کامل نیست.

قیصری می گوید: ومرتبه الإنسان الکامل عباره عن جمع جمیع المراتب الإلهیه والکونیه، من العقول والنفوس الکلّیه والجزئیه ومراتب الطبیعه إلی آخر تنزّلات الوجود، ویسمّی بالمرتبه العمائیه أیضاً. فهی مضاهیه للمرتبه الإلهیه، ولا فرق بینهما إلّا بالربوبیه والمربوبیه، لذلک صار خلیفه اللَّه.(10)

در جای دیگر می گوید: والخلیفه لابدّ أن یکون موصوفاً بجمیع الصفات الإلهیه إلّا الوجوب الذاتی، ومتحقّقاً بکلّ أسمائه لیعطی مظاهر الأسمآء کلّها ما