امامت و فلسفه خلقت صفحه 352

1- 1234. همان، صص 486 - 485.

2- 1235. همان، ص 486.

3- 1236. همان، ص 486.

لهدایه الناس، وجعلهم من أهل الجنّه وصیرورتهم من حدود الحیوانیه إلی حدود الملکیه... وهذا معنی کونهم قسیم الجنّه والنار... .(1)

ملّا صدرا با الهام از قرآن و روایات و تأیید قواعد فلسفی به این نتیجه رسیده است که: زمین هیچ گاه از امام و حجّت الهی نمی تواند خالی بماند، دلیل قرآنی ملّا صدرا این آیه شریفه است: «وَلَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً وَإِبْراهِیمَ وَجَعَلْنا فِی ذُرِّیتِهِما النُّبُوَّهَ وَالْکِتابَ فَمِنْهُمْ مُهْتَدٍ وَکَثِیرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ * ثُمَّ قَفَّینا عَلی آثارِهِم بِرُسُلِنا وَقَفَّینا بِعِیسَی ابْنِ مَرْیمَ وَآتَیناهُ الْإِنجِیلَ...».(2)

بیان ملّا صدرا ذیل این آیه چنین است: آیه دلیل بر این است که: زمان از کسی که قیام کند و حجت خدا بر خلقش باشد، خالی نیست. این سنت الهی از زمان آدم، نوح و آل ابراهیم تا زمان پیامبر ما - علیهم السلام - جاری بوده و سنّت الهی تبدیل نمی شود. با تمام شدن نبوّت، آن ولایتی که باطن نبوّت است، تا روز قیامت باقی است؛ پس به ناچار بعد از سپری شدن رسالت، لازم است ولی و سرپرستی باشد که با کشف شهودی و بدون یادگیری از خلق، خدا را عبادت کند، و نزد او منبع تمام دانش های دانشمندان و مجتهدان موجود است و در امر دین و دنیای مردم ریاست دارد، و از جانب خدا مردم را به فطرتشان دعوت می کند؛ چه مردم اطاعت کنند و چه نکنند، یا دعوت او را اجابت کنند یا انکار؛ چه آن ولی ظاهر باشد و همه او را ببیند و یا همچون بسیاری از ائمّه طاهرین علیهم السلام از دیده ها پوشیده و پنهان باشد.(3)

علّت این که امام علیه السلام حجّت و هادی است، همان امتیازی است که اوّلین خلیفه الهی حضرت آدم و دیگر انبیا علیهم السلام داشته اند؛ یعنی دریافت مستقیم