امامت و فلسفه خلقت صفحه 389

1- 1406. نعمت، هشام بن الحکم، ص 156.

2- 1407. شیخ صدوق، التوحید، ص 148؛ شریف کاشانی، وسیله المعاد، ص 7؛ اصفهانی، الانوار القدسیه، ص 13.

3- 1408. مشروح روایات خلقت نوری اهل بیت علیهم السلام در بخش سوم گذشت.

4- 1409. ر.ک: خوارزمی، المناقب، ص 145؛ ابن حنبل در فضائل الخمسه، ج 2، ص 662؛ ابن عساکر در ترجمه الامام علی علیه السلام، ج 1، ص 133؛ جوینی در فراید السمطین، ج 1، ص 42؛ خطیب بغدادی، در ترجمه الحسن بن علی، رقم 3919 {تاریخ بغداد}.

5- 1410. گنجی شافعی، کفایه الطالب، ص 280.

ائمّه علیهم السلام دارند، از میان روایات بی شمار، به ذکر چند نمونه برگرفته از منابع اهل سنت و شیعه بسنده می شود:

قال رسول اللَّه صلی الله علیه وآله وسلم: کنت أنا وعلی نوراً بین یدی اللَّه تعالی من قبل أن یخلق آدم بأربعه عشر ألف عام، فلمّا خلق اللَّه تعالی آدم، سلک ذلک النور فی صلبه، فلم یزل اللَّه تعالی ینقله من صلب إلی صلب حتی أقرّه فی صلب عبد المطّلب، فقسمه قسمین: قسماً فی صلب عبد اللَّه، وقسماً فی صلب أبی طالب، فعلی منّی وأنا منه... .(1)

ابن خالویه در منهج التحقیق، از جابر بن عبد اللَّه انصاری، وی از رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم نقل می کند که فرمود: خداوند متعال، من و علی و فاطمه و حسن و حسین را از یک نور آفرید... .(2)

حموینی از ابن عباس روایت می کند: سمعت رسول اللَّه صلی الله علیه وآله وسلم یقول لعلی علیه السلام: خلقت أنا وأنت من نور اللَّه تعالی.(3)

مرحوم بهبهانی می فرماید: این گونه روایات در میان عامّه (اهل تسنن) و خاصّه (تشیع) فراوان است ودر ادامه، صریحاً به نقش واسطگی امامان علیهم السلام در روند خلقت می پردازد: واعلم أنّ هذه الروایات مستفیضه من الجانبین، تدلّ علی أنّ الخمسه الطیبه أفضل الخلایق أجمعین... ضروره أنّهم لو لم یکونوا أفضل من جمیعهم، لم یکونوا واسطه فی إیجادهم.(4)

این گونه روایات به خوبی روشن می سازد که نخستین مخلوق، همان نور محمّد و ائمه علیهم السلام بوده است که پیش از آفرینش آدم وجود داشته اند.

امام باقرعلیه السلام درباره نخستین مخلوق خداوند می فرماید: إنّ اللَّه تفرّد فی وحدانیته، ثمّ تکلّم بکلمه فصارت نوراً، ثمّ خلق من ذلک النور محمّداً وعلیاً وعترته علیهم السلام، ثمّ تکلّم بکلمه فصارت روحاً وأسکنها ذلک النور وأسکنه فی