امامت و فلسفه خلقت صفحه 390

1- 1411. مشروح آدرس در بخش امام در روایات همین پایان نامه.

2- 1412. شبّر، با اختران تابناک ولایت، ص 67.

3- 1413. بهبهانی، مصباح الهدایه فی اثبات الولایه، ص 148.

4- 1414. همان.

أبداننا، فنحن روح اللَّه وکلمته احتجب بها من خلقه، فما زلنا فی ظلّه خضراء مسبّحین نسبّحه ونقدّسه حیث لا شمس ولا قمر ولا عین تطرف... .(1)

امام صادق علیه السلام فرمودند: إنّ اللَّه خلقنا من نور عظمته، ثمّ صوّر خلقنا من طینه... .(2)

ابوخالد کابلی از معنای نور در این آیه: «فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِی أَنْزَلْنا...» از امام باقرعلیه السلام پرسید، حضرت فرمود: ای اباخالد! سوگند به خدا که آن نور از امامان آل محمّدند تا روز قیامت.(3) (استمرار وجود امام)

امام علی علیه السلام فرمود: إنّ جمیع ما فی القرآن، فی سوره الفاتحه؛ وجمیع ما فی سوره الفاتحه، فی بسم اللَّه الرحمن الرحیم؛ وجمیع ما فی البسمله، فی باء بسمله، وأنا النقطه تحت الباء.(4)

باء در علم حروف، کنایه از عقل اول و صادر نخستین است؛ زیرا در مرتبه دوم قرار دارد؛ چنان که الف، کنایه از ذات واجب است. شاید مراد از تحتیت (تحت الباء) این باشد که خلافت نفس کل، از عقل کل است؛ یعنی حقیقت علویه از حقیقت محمدیه می باشد.(5)

د) مصداق نخستین صادر (واسطه در فیض)

از نظر متفکران مسلمان:

در گفتار پیشین، از کنار هم گذاشتن ویژگی ها و جایگاه نخستین صادر در منابع حکمت و عرفان، با معرفی نخستین صادر در منابع دینی، تطبیق واسطه در فیض مورد نظر فلاسفه و عرفا با واسطه فیض مورد نظر دین به دست آمد.

در این گفتار، تنها گوشه ای از تصریحات و تطبیقات دانشمندان مسلمان یادآوری می شود.