امامت و فلسفه خلقت صفحه 403

1- 1462. اصفهانی، حاشیه المکاسب، ج 5، ص 114.

2- 1463. جوادی آملی، عصاره خلقت، صص 95 - 94.

3- 1464. سوره اعراف، آیه 54.

4- 1465. سوره فصلت، آیه 10.

5- 1466. جوادی آملی، عصاره خلقت، ص 92.

6- 1467. جوادی آملی، تفسیر موضوعی، ج 6، ص 161.

7- 1468. کیاشمشکی، ولایت در عرفان، ص 315؛ به نقل از سید حیدر آملی.

مقدم ترند؛ اما در قوس صعود، هرکدام در ظرف وجودی مادّی خود به دنیا آمده اند.(1)

بنابراین، مراد از نخستین و تقدم و ... در رتبه و شرف است و این تقدم حتی در عالمی است که آنجا از زمان و زمانیات خبری نیست؛ روایات زیادی این معنا را تأیید می کند؛ مانند: نحن أناس سرمدیون؛ کنت نبیاً وآدم بین الماء والطین؛ کنت ولیاً وآدم بین الماء والطین؛(2) نحن الآخرون السابقون.

گر به صورت من ز آدم زاده ام

هم به معنی جدّ جد افتاده ام

6. بنابر اصول استدلال، نخستین صادر یکی است و حقیقت محمدیه باید نوری واحدی باشد، و حال آن که استمرار وجود امام و تعداد دوازده تن، با وحدت آن نور منافات دارد.

پاسخ: این ذوات مقدس در آن عالم که عالم نور و ملکوت و نشئه وحدت است، به صورت یک نور و یک واقعیت بوده اند؛ اما در این نشئه که جهان کثرت است، به صورت چهارده شخص بروز و ظهور پیدا کرده اند.(3)

معنی روایت زیر همین است: أوّلنا محمّد، أوسطنا محمّد، آخرنا محمّد، کلّنا محمّد.(4) اتحاد رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم با ائمّه علیهم السلام اتّحاد نوری و نفسی است؛ به حکم آیه شریفه که طبق آن رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم از علی علیه السلام، تعبیر «أَنْفُسَنا وَأَنْفُسَکُمْ»(5) فرموده اند.(6)