امامت و فلسفه خلقت صفحه 49

1- 116. ولاءها و ولایت ها، فصل: ولاء تصرف، ص 284 به بعد.

2- 117. الأنوار الإلهیه فی المسائل الاعتقادیه، ص 88 و 94. دو شخصیت اخیر، از مراجع تقلید معاصرند.

3- 118. هستی از نظر فلسفه و عرفان، و آثار دیگر.

4- 119. امام شناسی، ج 1، ص 141 به بعد.

5- 120. ر.ک، اصول عقاید، ج 2: راهنما شناسی، درس هایی از استاد محمدتقی مصباح، صص 499 - 475؛ همو، درس هایی از اصول دین، هیئت تحریریه، قم ص 377 - 351؛ زیارت جامعه کبیره، هیئت تحریریه، موسسه در راه حق، ص 7 - 5.

6- 121. وهابیت مبانی فکری و کار نامه عملی، صص 305 - 322.

7- 122. چگونه از امام حاجت بخواهیم، م.ع، زیر نظر محمد یزدی، صص 1 - 38.

8- 123. زهرا برترین بانوی جهان، صص 93 - 91.

9- 124. ر.ک: یازده رساله فارسی.

10- 125. پیرامون وحی و رهبری، ص 48 به بعد.

11- 126. ابن عربی، فصوص الحکم، 137 - 134؛ همو، فتوحات مکیه، ج 2، صص 246 - 225، مشروح دیدگاه عرفا پیرامون امام و ولی در بخش جدا این رساله آمده است.

متعالیه، مبدأ اول، واجب الوجود، نور الانوار و خداوند متعال، بسیط محض و یگانه بی مانند است و براساس قاعده الواحد و عدم تکرار در تجلی از چنین موجودی تنها و تنها یک موجود که بیشترین نزدیکی را با مبدأ اول دارد، صادر می شود و همین مخلوق یا صادر نخست است که خلیفه الهی می شود و به اذن خدا و در طول فاعلیت او کارهای تکوینی را انجام می دهد.(1)

مبنای فلسفی تصرفات تکوینی امام بنابر مکتب مشاء (عقل اول)، بنابر حکمت متعالیه و براساس اصل وحدت وجود و مراتب تشکیکی آن و بنابر مکتب عرفان (وجود منبسط) است که وجود او در رأس هرم کاینات (ماسوی اللَّه) قرار می گیرد و چنین جایگاهی برای امام و خلیفه اللَّه حاکمیت تکوینی بر سراسر کاینات و نظارت بر جریان حوادث را عطا می کند.(2)

اهل معنا و عرفان، تصرفات و مقاماتی را، حتی برای کسانی که پایین تر از ائمه علیهم السلام هستند، ثابت می کنند که امامان به عنوان خلیفه اللَّه پس از ختم نبوت، تصرفات و جایگاه بسیار بلندی دارند.(3)

از نظر وحی نیز توانایی های وسیع مانند علم سعی، تصرف سعی و... به انبیا و امامان به عنوان جانشین های خداوند در عالم هستی داده شده است.(4) «وَأُبْرِئُ الْأَکْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَأُحْی الْمَوْتی بِإِذْنِ اللَّهِ»(5)

پس تا اینجا جنبه نخست بحث ولایت که یک بحث هستی شناسانه و بیرون دینی بود، حل شد (اثبات موجود سعی برخوردار از تصرفات و مقامات ویژه و در عین حال مخلوق و ممکن)، بیان مشروح و ادلّه اثبات آن در ادامه رساله و ذیل هریک از مکاتب فکری خواهد آمد.

ب) این وجود سعی صاحب مقام ولایت، از آغاز آفرینش تا پایان آن، در