امامت و فلسفه خلقت صفحه 76

1- 221. عبدی أطعنی حتی أجعلک مثلی إذا قلت لشی ء کن فیکون: ر.ک: بحر العلوم، الفوائد الرجالیه ج 1، ص 39؛ حائری، شجره الطوبی، ج 1، ص 33؛ علامه مجلسی، بحار الانوار، ج 102، ص 165.

2- 222. لا زال العبد یتقرب إلی بالنوافل حتی کنت سمعه الذی یسمع به وبصره التی یبصر بها ویده التی یبطش بها؛ کلینی، اصول کافی ج 2، ص 352، حدیث 7.

3- 223. صور عاریه عن الموادّ خالیه عن الاستعداد تجلّی لها فأشرقت وطالعها فتلألأت فألقی فی هویتها مثاله، فانظهر عنها أفعاله؛ علامه مجلسی، بحار الانوار ج 40، ص 165؛ ابن شهرآشوب، مناقب آل أبی طالب ج 1، ص 327.

4- 224. مطهری، ولاءها و ولایت ها {مجموعه آثار ج 3، ص 186}.

5- 225. دماوندی، شرح اسرار {منتخباتی از آثار حکمای الهی ، ج 3، ص 869 تا 870 و 818}.

6- 226. سوره شوری، آیه 29.

و باقی اند، پس مقام ولایت نیز باقی و دائم است؛ «فاطر السماوات والأرض أنت ولیی فی الدنیا والآخره».(1)

اما رسالت و نبوت از صفات کونیه زمانیه است که به انقطاع زمان و مکان قطع می شود؛ پس ولایت همواره است و چون شامل رسالت و نبوت تشریعی و نبوت عامه غیر تشریعی می باشد، از آن به فلک محیط عام تعبیر شده است.

در فصوص الحکم آمده است: «واعلم الولایه هی الفلک المحیط العالم ولهذا لم ینقطع، ولها الإنباء العالم؛ وأمّا النبوه تشریع الرساله منقطعه وفی محمد قد انقطعت، فلا نبی بعده مشرعاً». ولایت برتر از نبوت و رسالت است، در انبیا جنبه ولایتی شان برتر از جنبه نبوتی آنان است،(2) این برتری از دو جنبه قابل تحریر است:

الف) جهت ظاهری، لازمه ولایت، ریاست و سرپرستی جامعه و هدایت مستعدان است؛ امّا لازمه نبوت، تنها ابلاغ وحی و معارف غیبی است که در بسیاری موارد، نبی، ولی و امام هم است.(3)

ب) جهت باطنی، ولایت باطن نبوت است و هر پیامبری با جنبه ولایتی حقایق و معانی را از حضرت حق می گیرد و با جنبه نبوّتی آن را به مردم ابلاغ می کند؛ پس ولایت روی ارتباط با خالق و نبوت روی ارتباط با مخلوق است. خاتم ولایت مطلقه، همان حضرت علی علیه السلام و خاتم ولایت مقیده، حضرت مهدی علیه السلام است. «کلّ نبی یکون ولیاً ولا عکس، وکلّ نبی أوّله کان ولیاً».(4) ولایت باطن نبوت و رسالت است.(5)