امامت و فلسفه خلقت صفحه 77

1- 227. سوره یوسف، آیه 102.

2- 228. همان؛ حسن زاده، یازده رساله، ص 175

3- 229. شیخ طوسی، رسائل عشر، الفرق بین النبی و الامام، ص 112.

4- 230. دماوندی، شرح اسرار اسماء حسنی {منتخباتی از آثار حکمای الهی ج 3، ص 877}.

5- 231. مطهری، امامت و رهبری {مجموعه آثار ج 4، ص 917}.

مبنای دوم: «عالم واسطه» و نظام اسباب

«عالم واسطه» و نظام اسباب

«عالم واسطه» و نظام اسباب(1)یکی از اهداف مهم این رساله، نشان دادن نقش وجودی امام و خلیفه الهی در روند خلقت عالم از جانب خداوند است، که در حقیقت واسطه فیض خداوند بر عالمیان است، جزئیات این حقیقت ذیل هریک از اندیشه های دینی، کلامی، فلسفی و عرفانی مشروح بیان خواهد شد، امّا در این قسمت به صورت گذرا، از این واقعیت گزارش می شود که، نظام و ترتیب خلقت بر پایه وجود وسایط است، واسطه میان خالق و دیگر مخلوقات، واسطه میان عالم برین وعالم پایین، واسطه میان عالم مجردات و عالم مادی. پس از آن به یک پرسش کلامی مهم پاسخ داده می شود، (سازگاری وجود وسایط در روند خلقت با توحید خالقیت و توحید فاعلی)

فصل یکم: عالم واسطه در گذر اندیشه

افلاطون

مراتب موجودات را از نظر افلاطون چنین برشمرده اند:

1. خیر اعلی: در عالی ترین مرتبه وجود که علت ذات صور می باشد.

2. مُثُل: سلسله ای از ذوات عینی که در واقع متعلق مفاهیم کلّی هستند، این صور دارای هستی های متعالی اند، این عالم واقعیت مستقل دارد و مفارق از واقعیت مادون خود است، این صور قائم به ذات و غیر جسمانی و منشأ ذات تمام چیزهای دیگر است.