حیاه القلوب، ج 5، ص: 7 صفحه 369

آنها از جهت آن است که آنها خود را به قبیله ها ملحق گردانیده اند گویا مصنوع و ساخته شده اند. و این قسم تمثیلات و استعارات در آیات کریمه بسیار است و منافات با معانی ظاهره ندارد چنانچه احادیث بسیار به معانی ظاهره دلالت می کند.

فصل بیست و هفتم در بیان تأویل سبع مثانی است به ائمه علیهم السّلام

حق تعالی می فرماید وَ لَقَدْ آتَیْناکَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِی وَ الْقُرْآنَ الْعَظِیمَ «1» یعنی: «عطا کردیم به تو هفت آیه یا هفت سوره که آنها مثانی اند و قرآن عظیم را»، مشهور میان مفسران آن است که: سبع مثانی سوره فاتحه است. و مثانی گفته اند برای آنکه در هر نماز اقلا دو بار خوانده می شود، یا میان بنده است و خدا، یا الفاظش مکرر است، یا نصفش ثنا است و نصفش دعا، یا دو بار نازل شده. و بعضی گفته اند: سبع، فاتحه الکتاب؛ و مثانی، قرآن است که قصص و اخبار در آن مکرر شده است. و بعضی گفته اند: سبع مثانی، هفت سوره اول قرآن است زیرا که اخبار غیر در آنها مکرر وارد شده است. و بعضی گفته اند:

مجموع قرآن سبع مثانی است زیرا که قرآن را به هفت قسمت کرده اند «2».

و علی بن ابراهیم و فرات و صدوق و عیاشی روایت

کرده اند از حضرت باقر علیه السّلام که:

مائیم آن مثانی که خدا ما را به پیغمبر ما عطا کرده است، و مائیم وجه خدا که در زمین در میان شما به احوال مختلفه می گردیم، هر که ما را بشناسد، بشناسد، و هر که نشناسد مرگ در پیش روی اوست، بعد از مرگ ما را خواهند شناخت «3».

و به روایت دیگر: هر که ما را بشناسد یقین در پیش روی اوست، در دنیا ما را به دلیل