آیات ولایت در قرآن صفحه 108

حضرت علی علیه السلام در حدیث زیبایی می‌فرماید:

لَأنْسُبَنَّ الْاسْلامَ نِسْبَةً لَمْ یَنْسُبْها أَحَدٌ قَبْلی: الْاسْلامُ هُوَ التَّسْلِیمُ، وَ التَّسْلِیمُ هُوَ الْیَقینُ، وَ الْیقینُ هُوَ التَّصْدِیقُ، وَ التَّصْدِیقُ هُوَ الْإِقرارُ، وَ الْإقرارُ هُوَ اْلأَداءُ، وَ الْأَداءُ هُوَ الْعَمَلُ «1» من اسلام را آنچنان برای شما تفسیر کنم که هیچ کس قبل از من چنین تفسیری از اسلام نکرده باشد: اسلام تسلیم مطلق و بی‌چون و چرا در مقابل فرمان خداست (به شکلی که همه وجودش تسلیم باشد) و تسلیم عبارت از یقین است (چون تا انسان یقین به چیزی نداشته باشد نمی‌تواند تسلیم مطلق آن باشد، بنابراین تسلیم فرع بر یقین است) و یقین زائیده تصدیق و علم است (زیرا تا علم نباشد یقین حاصل نمی‌شود) و تصدیق و علم بدون اقرار ارزشی ندارد (زیرا علمی که در درون قلب است و منتشر نمی‌شود ارزشی ندارد) و اقرار همان احساس مسئولیّت است (یعنی اقرار و انتشار علم باید توأم با احساس مسئولیّت باشد) و احساس مسئولیّت همان عمل است (زیرا احساس مسئولیّت بدون عمل، معنی و مفهومی ندارد).

طبق این روایت زیبا، اسلام از نهانخانه قلب انسان شروع می‌شود و جوانه می‌زند و مراحل مختلف را طی می‌کند تا به مرحله عمل ختم می‌شود؛ یعنی، اسلام بدون اعتقاد قلبی و صرف انجام اعمال و عبادات کافی نیست، همانگونه که اعتقادات تنها بدون انجام عبادات و وظائف عملی نیز کفایت نمی‌کند. بنابراین، اسلام مجموعه‌ای از اعتقادات و اعمال است که هر دوی آن لازم می‌باشد.

2- کلمه «امر» دارای بار مثبتی است، در این کلمه قدرت و قوّت نهفته است. و این بدان معنی است که اولو الامر باید از موضع قدرت و قوّت و حاکمیّت صحبت کند، نه این که از مردم خواهش و تمنّا و التماس کند. این معنی در «امر» به معروف هم وجود دارد، «امرِ» به معروف نیز باید از موضع قدرت باشد؛ ولی باید توجّه داشت که انجام کاری از موضع قوّت و قدرت، منافاتی با مدارا نمودن و