آیات ولایت در قرآن صفحه 271

یادآوری چند نکته در اینجا لازم به نظر می‌رسد:

اوّل: هر چند أبو هریره صریحاً این روایت را به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم نسبت نمی‌دهد؛ ولی با توجّه به جمله «مَکْتُوبٌ عَلَی الْعَرْشِ» معلوم می‌شود که از پیامبر شنیده است؛ زیرا او نمی‌تواند چنین ادّعایی داشته باشد.

دوم: شأن نزول آیات قرآن بر دو قسم است:

نخست، شأن نزول‌هایی که منحصر به فرد و در مورد یک نفر است، مثل آیه «اکمال دین» و «آیه ولایت» و مانند آن، که منحصراً در مورد حضرت علی علیه السلام است و شامل هیچ‌کس دیگر نمی‌شود.

دیگر، شأن نزول‌هایی که منحصر به یک فرد نیست و شامل افراد متعدّدی می‌گردد، ولی یک فرد شاخص و مصداق أکمل دارد که معمولًا از او نام برده می‌شود، مانند آیه نصرت که در مورد خصوص علی علیه السلام نیست؛ ولی آن حضرت مصداق أکمل و فرد شاخص آن‌هاست.

سوم: علاوه بر ابن عساکر، افراد دیگری نیز روایت فوق را نقل کرده‌اند، از جمله:

الف- محبّ الدّین طبری در الرّیاض «1» ب- سیوطی در الدّرّ المنثور «2» ج- قندوزی در ینابیع المودّة «3» د- علّامه گنجی در کفایة الطّالب «4» 2

مرحوم علّامه امینی روایات زیادی، از راویان دیگر نقل می‌کند که علی علیه السلام را نخستین یار و یاور پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم معرّفی می‌کند، ولی تصریح نمی‌کند که مراد از آیه شریفه، علیّ بن أبی طالب است. از جمله این روایات، حدیثی است که «أنس بن