خلاصه عبقات الانوار : حدیث نور صفحه 142

ص:145

و دلالی آن می افزاید. پس روشن شد که ایرادکننده در حدیث نور به گمانِ آن که یکی از این دو نفر در اسناد آن می باشند یا نافهم است یا مغرض و ملحد.

منشأ اشتباه

منشا این اشتباه، آن است که علّامه حلّی در کتاب «نهج الحق و کشف الصدق» این حدیث را از احمد و ابن مغازلی نقل کرده و ابن روزبهان صاحب کتاب «ابطال الباطل»، خود را از پاسخ وی ناتوان دیده، چاره ای رسوا اندیشیده و گفته است:

ابن جوزی این حدیث را در کتاب «الموضوعات» جزء احادیثِ ساختگی دانسته و گوید: این حدیث را بر رسول خدا بسته و ساخته اند. فرد مورد اتّهام در طریقِ اوّل، «محمّدبن خلف مروزی» است که یحیی بن معین درباره ی او گوید که او «کذّاب» است و دارقطنی گوید: «متروک» است. در طریق دوم «جعفربن احمد» قرار دارد که رافضی و کذّاب است و احادیثی را در سبّ اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم جعل کرده است.

پایان کلام او. (1)

از مقایسه بین گفتار علّامه حلّی و سخن ابن روزبهان برمی آید که این دو راوی در سند حدیثی که علّامه آن را نقل کرده، وجود ندارد؛ بلکه ابن روزبهان سخن ابن جوزی را آورده است تا مطالعه کنندگان را به این توهّم اندازد که حدیث مذکور در کتاب «نهج الحق» ساختگی است.

این گفتار ابن روزبهان است که بعد از او کابلی بسیاری از مطالبش را از او گرفته است. گوید: این حدیث باطل است؛ زیرا به اجماع اهل خبر، ساختگی است. در اسناد آن محمّدبن خلف مروزی است که یحیی بن معین درباره ی او گوید «کذّاب» است و دارقطنی گوید «متروک» است و هیچ کس در کذبش اختلاف ندارد.

از طریق دیگر نیز روایت شده است که در اسناد آن جعفربن احمد وجود دارد، وی رافضی، غلوّکننده و دروغ گو و حدیث ساز است که بسیاری از احادیث ساختگی