خلاصه عبقات الانوار : حدیث نور صفحه 157

ص:160

1- 1) . نهج الحق و کشف الصدق: 321.
2- 2) . الطرائف مبحث مواردی که صحابه با رسول خدا مخالفت کرده اند.
3- 3) . الصواقع در ذکر مطاعن صحابه.

ناروای محض است. آری، اگر رجال حدیث را می آوردند و بعد آنان را با گفتاری از دانشمندان توثیق می کردند، در این صورت وجهی برای گفتار آنان بود.

11 - نگرشی در وثاقت شافعی

در وثاقت و عدالت شافعی، دیدگاه هایی است و ما به اشاره به برخی از آن ها بسنده می کنیم:

1 - وی در ستایش از استادش «مالک» چنین گفته است: هنگامی که از اهل اثر نامی برده شود، «مالک» بین آنان ستاره است. (1) در جای دیگر گفته است: هرگاه مالک در چیزی از حدیث شکّ و تردید داشت، همه ی آن را کنار می گذاشت. نیز گفته است:

اگر مالک و سفیان نبودند، علم حجاز از بین می رفت و دیگر عباراتی در همین مورد.

با وجود این گفتارها در مورد مالک، بسیاری از موارد با او مخالفت کرده، او را مورد انتقاد قرار داده و سخنانش را نپذیرفته است. این گونه برخورد موجب ضعف شخصیّت او شده و باعث کنارگذاردن او است. لذا فخر رازی بعد از آن که به روش های گوناگون به دفاع از او برخاسته، چنین گفته است: اگر قضیّه از این قرار است، چگونه بر شافعی رواست که به روایات مالک تمسّک جوید؟ و چگونه جایز است که بگوید:

هرگاه از اهل اثر سخن به میان آید، مالک به سان ستاره است؟ و این عین عبارت رازی است در مورد او که به تفصیل تمام آن را می آوریم:

فصل سوم در ستایش شافعی از اساتید و مشایخش: وی می گفت: اگر مالک و سفیان نبودند، علم حجاز از بین می رفت... و می گفت: هر گاه از اهل اثر نامی به میان آید، مالک به سان ستاره است. و می گفت: هر گاه مالک در چیزی از حدیث شکّ و تردید داشت، همه ی آن را کنار می گذاشت. شافعی حکایت کرده است که مالک و ابویوسف در حضور هارون الرّشید درباره ی اوقاف مردم سخن می گفتند. یعقوب گفت که این کار باطل است؛ زیرا رسول خدا حضرت محمّد صلی الله علیه و آله و سلم مأموریت داشت حبس ها را