کتابخانه بالقرآن

خلاصه عبقات الانوار : حدیث نور صفحه 47

صفحه 47

ص:50

1- 1) . استماع حدیث و وجاده حدیث، دو اصطلاح است در علم الحدیث که در کیفیّت فراگیری حدیث به کارمی رود. استماع آن است که حدیث را خودش از مشیخه حدیث شنیده باشد و وجاده عبارت است از آن که شخص کتابی یا حدیثی را با خط راوی آن می بیند، بدون آن که راوی را دیده باشد. (مترجم)
2- 2) . الکمال مخطوط.

2 - ذهبی: «عبداللّه بن احمدبن محمّدبن حنبل، امام حافظ حجّت، ابوعبداللّه،محدّث عراق و فرزند امام العلما...» (1)

نیز گوید: «حافظ ابوعبد الرّحمان.... امامی خبیر به حدیث و علل آن بود و در آن علم، پیشوا و مقدّم بود و پیش تر از همه ی مردم از پدرش روایت کرده است.» (2)

3 - ابن حجر: ... عباس دوری گوید: از احمد شنیدم که می گفت: عبداللّه دانشی بسیار فرا گرفته است . خطیمی گوید: ابوزرعه از احمد نقل کرده که گفت: فرزندم عبداللّه حدیث بسیاری از دانشمندان حدیث، حفظ کرده است و پیوسته از اسماعیل بن علی بیش از آن چه که من حفظ دارم او حفظ دارد. ابوعلی صواف گوید: عبداللّه بن احمدبن حنبل گفته است: هر آن چه را که من می گویم پدرم گفته است و من آن را از او، دو یا سه بار شنیده ام. ابن ابی حاتم گوید: وی مسائل پدرش و علل حدیث را برایم نوشت.

ابوالحسین ابن منادی گوید: در دنیا هیچ کس از احمدبن حنبل بیش تر از پسرش عبداللّه روایت نکرده است ؛ زیرا او سی هزار حدیث مسند و تفسیر را از پدرش شنیده بود... و گوید: ما همیشه بزرگان شیوخ خود را می دیدیم که گواهی می دادند که او به رجال و علل حدیث و اسما و کنیه ها آگاهی و معرفت دارد و همیشه در جست وجوی حدیث است، تا جایی که برخی از مشایخ و بزرگان در ستایش و تمجید از او زیاده روی می کنند و می گویند او از پدرش آشناتر است و بیش از او استماع حدیث کرده است.

سنایی گوید: عبداللّه بن احمد ثقه است. سلمی گوید: از دارقطنی درباره ی عبداللّه بن احمد و حنبل بن اسحاق پرسیدم. گفت: هر دو نغز و شریفند. ابوبکر خلال گوید: عبداللّه مردی درستکار، راستگو، مودّب و با حیا بود... (3)

4 - یافعی گوید: «.... حافظ ابوعبد الرّحمان عبداللّه بن احمد بن حنبل شیبانی، امام و پیشوای آشنا و آگاه به حدیث و علل آن و پیشگام در آن بود. (4)