خلاصه عبقات الانوار : حدیث نور صفحه 66

ص:69

- وی دارای گوهر و عنصر در حرکت و جریان است، شخصیّتش چنین می نماید که اصل و تبار یکی بعد از دیگری به او می رسد.

وی می گوید: این مطلب از کلام آن حضرت گرفته شده است که فرمود:

«من وعلی نوری بودیم درپیشگاه خداوند متعال، چهارده هزارسال پیش از خلقت آدم.هنگامی که خداوند آدم راآفرید،این نوربه صلب اومنتقل شد وپیوسته او را ازصلبی به صلب دیگرمنتقل می ساخت، تااین که درصلب عبدالمطّلب قرارش داد ودرآن جابه دو بخش تقسیمش کرد:بخش من درصلب عبداللّه و بخش علی در صلب ابوطالب قرار گرفت. بنابراین علی از من است و من از اویم.» (1)

شرح حال او

فضائل صدرالافاضل، بر کسی که به معاجم رجالی و کتب ادب رجوع کند، پوشیده نیست. اشخاص ذیل شرح حال او را آورده اند:

1 - یاقوت حموی: «قاسم بن حسین بن محمّدبن محمّد خوارزمی،واقعاً وحقّاً صدرالافاضل و در علم عربیت به راستی یگانه ی دوران بود.اندیشه و ذهنی افروخته و روشن، طبعی نقّاد، ذوقی سرشاروطبعی به راستی آزموده داشت. درعلم ادب برتری جسته ودرسرودن شعر وایراد خطابه والایی داشته،اومردمک دیده ی زمانه وجبهه ی درخشان این روزگاران است.از تاریخ ولادتش پرسیدمش، پاسخ داد:تاریخ تولّدم شب نهم ماه شعبان سال 555 است.به اوگفتم: مذهبت چیست؟گفت:حنفی،لکن خوارزمی نیستم،خوارزمی نیستم،وچندین باراین جمله راتکرار کرد.بلکه دربخارابه درس اشتغال داشته ام ولذانظریه و رأی آنان را دارم. وی، معتزلی بودن را نیز از خود نفی کرد...» (2)

2 - عبدالقادر قرشی: «... وی در نزد ابوالفتح ناصربن عبدالسید مطرزی فقه و عربیت آموخت. دارای تصنیفاتی است، از جمله: سه جلد شرح المفصّل که آن را