- درآمد 1
- 1- مفهوم شناسی علوم قرآنی و سیر تاریخی آن 6
- علوم قرآنی 6
- اشاره 6
- پیشینه علوم قرآنی 7
- اشاره 13
- 2- مفهوم شناسی وحی 13
- وحی در لغت 15
- وحی در اصطلاح 16
- وحی در قرآن 16
- اقسام وحی نبوی 18
- چگونگی نزول وحی 20
- 3- نزول قرآن 23
- اشاره 23
- نزول اجمالی و نزول تفصیلی (انزال و تنزیل) 26
- اشاره 32
- 4- عناوین، سوره ها و آیات قرآن 32
- اسامی قرآن 33
- سوره های قرآن 36
- آیات قرآن 38
- 5- آیات و سوره های مکی و مدنی 42
- اشاره 42
- فایده و ضرورت شناخت آیات مکی و مدنی 43
- معیار تقسیم به مکی و مدنی 43
- چگونگی تشخیص سوره های مکی و مدنی 45
- تعداد سوره ها و آیات مکی و مدنی 47
- اشاره 50
- 6- اسباب نزول 50
- فواید شناخت اسباب نزول 52
- اشاره 52
- العبره بعموم اللفظ 54
- دستیابی به اسباب نزول 56
- 7- نگارش و جمع آوری قرآن کریم 59
- اشاره 59
- حفظ و نگارش در زمان پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) 60
- 1- مرحله حفظ قرآن 60
- 2- مرحله کتابت قرآن 61
- کاتبان وحی 63
- نگارش قرآن در زمان ابوبکر (رضی الله عنه) 64
- روش زید در جمع قرآن 66
- مصاحف صحابه 68
- یکسان سازی مصحف ها (توحید قراءات) 69
- اشاره 74
- 8- قرائات سبعه 74
- تدوین قرائت های معروف 76
- تعریف قرائت 77
- عوامل اختلاف قرائات 78
- انحصار قرائت ها به هفت 81
- قاریان هفت گانه و راویان آنها 82
- اشاره 85
- 9- ویژگی های قرائت عاصم و حجیت قرائات 85
- ویژگی های قرائت عاصم به روایت حفص 85
- تواتر و حجیت قراءات سبعه 87
- حدیث سبعه احرف و قرائات هفتگانه 89
- 10- نزاهت قرآن کریم از تحریف 94
- اشاره 94
- استعمال تحریف در قرآن 95
- مفهوم تحریف 95
- انواع تحریف 96
- اشاره 98
- ادله مصونیت قرآن از تحریف 98
- 1- دلیل قرآنی 98
- الف) آیه حفظ 98
- ب) آیه عزّت 99
- 2- دلیل عقلی 100
- 4- اجماع مسلمین 101
- 3- سیره مسلمین و گواهی تاریخ 101
- 11- قرآن کریم معجزه جاودان 104
- اشاره 104
- ضرورت معجزه 106
- مفهوم شناسی اعجاز 106
- تحدی و مبارزه طلبی قرآن 107
- معارضه با آیات تحدی 109
- یادآوری 110
- مراحل تحدی 112
- ابعاد اعجاز قرآن کریم 116
- اشاره 116
- 12- جلوه های اعجاز قرآن (1) 116
- اشاره 116
- 1- اعجاز بیانی 117
- اشاره 117
- الف) گزینش کلمات 118
- ب) سبک و شیوه بیان 121
- ج) نظم آهنگ قرآن یا اعجاز صوتی 121
- د) وحدت موضوعی (تناسب معنوی آیات) 125
- ه) نکته ها و ظرافت ها 126
- اشاره 126
- 2- اعجاز تشریعی 126
- جامعیت احکام اسلامی 133
- اشاره 143
- اشاره 143
- 3- اعجاز علمی قرآن 143
- 13- جلوه های اعجاز قرآن (2) 143
- الف) زوجیت در قرآن 144
- ج) گهواره بودن زمین 146
- ب) عمل لقاح بادها 146
- د) گسترش زمین 147
- ه) آب، اصل حیات 148
- و) حرکت فلکها 149
- 4- اعجاز غیبی 150
- ز) پوشش هوایی حافظ زمین 150
- 5- اعجاز سلامت قرآن از تناقض 154
- 6- اعجاز عددی قرآن 156
- اشاره 158
- 14- ناسخ و منسوخ 158
- شرایط نسخ 160
- اهمیت بحث نسخ 161
- حقیقت نسخ 162
- انواع نسخ در قرآن 163
- آیات منسوخه 164
- آیه نجوی 166
- آیات صفح 167
- 15- محکم و متشابه 170
- اشاره 170
- تعریف محکم و متشابه 171
- اهمیت محکم و متشابه 174
- اقسام تشابه در قرآن 176
- حکمت وجود متشابهات در قرآن 178
- تفسیر و تأویل 181
- تأویل متشابهات را چه کسی می داند؟ 182
- آیا حروف مقطعه از متشابهات است ؟ 184
- اشاره 186
- نمونه هایی از آیات متشابه 186
- 1- نفی تحیُّز از خدا 186
- 2- اراده و اختیار 188
- کتابنامه 190
آن، به مردم چنین تلقین می کند که با قرآن معارضه کرده است. همین بافته هایش را نیز از مسیلمه کذاب به سرقت برده است. مسیلمه کذاب در برابر سوره کوثر گفته بود:
إنّا اعطیناک الجماهر، فصَلِّ لربّک و هاجر، و انّ مبغضک رجلٌ کافر. (1)
نمونه هایی دیگر از معارضه های واهی وبی اساس وجود دارد که برای همیشه به بایگانی تاریخ سپرده شده است. (2)
یادآوری
شرایع و پیامهای آسمانی که به دست پیامبران عرضه می شود، حقایق آشکاری است که هر فطرت پاک، آن را پذیرا می باشد. انبیاء چیزی را می گویند که فطرت و عقل بشری بی درنگ و آزادانه آن را می پذیرد:
(وَ بِالحَقِّ أَنزَلناهُ وَ بِالحَقِّ نَزَلَ...) (3) «ما قرآن را که عین حقیقت است فرو فرستادیم [یعنی حقیقتی آشکار و انکار ناپذیر] و همین گونه فرود آمد...».
از این رو در جای جای قرآن تصریح شده که صاحب نظران اندیشمند، بی درنگ دعوت حق را می پذیرند و به ندای حقیقت لبّیک می گویند:
(وَ لِیَعلَمَ الَّذِینَ أُوتُوا العِلمَ أَنَّهُ الحَقُّ مِن رَبِّکَ فَیُؤمِنُوا بِهِ فَتُخبِتَ لَهُ قُلُوبُهُم...) (4) «و [نیز] هدف این بود که آگاهان بدانند این حقی است از سوی پروردگارت و در نتیجه به آن ایمان بیاورند و دلهایشان در برابر آن خاشع گردد...».
1- (1) . برای توضیح کامل درباره بطلان این عبارات ر. ک همان، ص94 - 99.
2- (2) . مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج1، ص134 و 135.
3- (3) . اسراء، آیه105.
4- (4) . حج، آیه54.