- درآمد 1
- 1- مفهوم شناسی علوم قرآنی و سیر تاریخی آن 6
- علوم قرآنی 6
- اشاره 6
- پیشینه علوم قرآنی 7
- 2- مفهوم شناسی وحی 13
- اشاره 13
- وحی در لغت 15
- وحی در اصطلاح 16
- وحی در قرآن 16
- اقسام وحی نبوی 18
- چگونگی نزول وحی 20
- اشاره 23
- 3- نزول قرآن 23
- نزول اجمالی و نزول تفصیلی (انزال و تنزیل) 26
- اشاره 32
- 4- عناوین، سوره ها و آیات قرآن 32
- اسامی قرآن 33
- سوره های قرآن 36
- آیات قرآن 38
- 5- آیات و سوره های مکی و مدنی 42
- اشاره 42
- فایده و ضرورت شناخت آیات مکی و مدنی 43
- معیار تقسیم به مکی و مدنی 43
- چگونگی تشخیص سوره های مکی و مدنی 45
- تعداد سوره ها و آیات مکی و مدنی 47
- اشاره 50
- 6- اسباب نزول 50
- اشاره 52
- فواید شناخت اسباب نزول 52
- العبره بعموم اللفظ 54
- دستیابی به اسباب نزول 56
- 7- نگارش و جمع آوری قرآن کریم 59
- اشاره 59
- حفظ و نگارش در زمان پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) 60
- 1- مرحله حفظ قرآن 60
- 2- مرحله کتابت قرآن 61
- کاتبان وحی 63
- نگارش قرآن در زمان ابوبکر (رضی الله عنه) 64
- روش زید در جمع قرآن 66
- مصاحف صحابه 68
- یکسان سازی مصحف ها (توحید قراءات) 69
- اشاره 74
- 8- قرائات سبعه 74
- تدوین قرائت های معروف 76
- تعریف قرائت 77
- عوامل اختلاف قرائات 78
- انحصار قرائت ها به هفت 81
- قاریان هفت گانه و راویان آنها 82
- اشاره 85
- 9- ویژگی های قرائت عاصم و حجیت قرائات 85
- ویژگی های قرائت عاصم به روایت حفص 85
- تواتر و حجیت قراءات سبعه 87
- حدیث سبعه احرف و قرائات هفتگانه 89
- 10- نزاهت قرآن کریم از تحریف 94
- اشاره 94
- مفهوم تحریف 95
- استعمال تحریف در قرآن 95
- انواع تحریف 96
- 1- دلیل قرآنی 98
- اشاره 98
- ادله مصونیت قرآن از تحریف 98
- الف) آیه حفظ 98
- ب) آیه عزّت 99
- 2- دلیل عقلی 100
- 4- اجماع مسلمین 101
- 3- سیره مسلمین و گواهی تاریخ 101
- 11- قرآن کریم معجزه جاودان 104
- اشاره 104
- ضرورت معجزه 106
- مفهوم شناسی اعجاز 106
- تحدی و مبارزه طلبی قرآن 107
- معارضه با آیات تحدی 109
- یادآوری 110
- مراحل تحدی 112
- 12- جلوه های اعجاز قرآن (1) 116
- اشاره 116
- ابعاد اعجاز قرآن کریم 116
- اشاره 116
- اشاره 117
- 1- اعجاز بیانی 117
- الف) گزینش کلمات 118
- ب) سبک و شیوه بیان 121
- ج) نظم آهنگ قرآن یا اعجاز صوتی 121
- د) وحدت موضوعی (تناسب معنوی آیات) 125
- 2- اعجاز تشریعی 126
- اشاره 126
- ه) نکته ها و ظرافت ها 126
- جامعیت احکام اسلامی 133
- اشاره 143
- اشاره 143
- 13- جلوه های اعجاز قرآن (2) 143
- 3- اعجاز علمی قرآن 143
- الف) زوجیت در قرآن 144
- ب) عمل لقاح بادها 146
- ج) گهواره بودن زمین 146
- د) گسترش زمین 147
- ه) آب، اصل حیات 148
- و) حرکت فلکها 149
- 4- اعجاز غیبی 150
- ز) پوشش هوایی حافظ زمین 150
- 5- اعجاز سلامت قرآن از تناقض 154
- 6- اعجاز عددی قرآن 156
- اشاره 158
- 14- ناسخ و منسوخ 158
- شرایط نسخ 160
- اهمیت بحث نسخ 161
- حقیقت نسخ 162
- انواع نسخ در قرآن 163
- آیات منسوخه 164
- آیه نجوی 166
- آیات صفح 167
- 15- محکم و متشابه 170
- اشاره 170
- تعریف محکم و متشابه 171
- اهمیت محکم و متشابه 174
- اقسام تشابه در قرآن 176
- حکمت وجود متشابهات در قرآن 178
- تفسیر و تأویل 181
- تأویل متشابهات را چه کسی می داند؟ 182
- آیا حروف مقطعه از متشابهات است ؟ 184
- نمونه هایی از آیات متشابه 186
- اشاره 186
- 1- نفی تحیُّز از خدا 186
- 2- اراده و اختیار 188
- کتابنامه 190
ربوده بودند. به همین جهت قرآن دقیقاً این افتخار آنها را هدف قرار داد و برای اثبات حقانیت خود آنان را به هم آوری و نظیرگویی دعوت کرد. در مقابل این دعوت منطقی قرآن، تنها کاری که مخالفین توانستند بکنند این بود که به مبارزه و ستیزه برخیزند و جان ها و مال هایی را در این راه صَرف نمایند، بی آن که جرأت داشته باشند به مسابقه و مقابله قرآن بروند. یقینا اگر قدرت و توانایی مقابله با آن را داشتند لحظه ای دریغ نمی ورزیدند و این راه را - که کم هزینه ترین راه و سهل ترین مسیر برای خود نمایی بود - بر سایر راه ها ترجیح می دادند. اما کسی که همه وسایل برایش فراهم و مانعی هم پیش رو نباشد، با این وجود نتواند آن را انجام دهد بیانگر عجز و ناتوانی اوست.
اعجاز بیانی به جنبه های لفظی عبارات به کار رفته، ظرافتها و نکته های بلاغی نظر دارد؛ هرچند این نکته ها و ظرافت ها در معنا و محتوا نقش اصلی را ایفا می کند. اعجاز بیانی قرآن را می توان در پنج بخش خلاصه نمود: (1)
الف) گزینش کلمات
انتخاب کلمات و واژه های به کار رفته در عبارت های قرآنی کاملاً حساب شده است؛ به گونه ای که اگر بخواهیم کلمه ی را از جای خود برداریم و کلمه دیگری را - که در آن موضع، تمام ویژگی های اصلی را داشته باشد - جایگزین آن کنیم، یافت نخواهد شد؛ زیرا در گزینش واژه های قرآن چند مسئله لحاظ شده است:
1- (1) . می توان اعجاز بیانی قرآن کریم را به گونه های مختلف دسته بندی نمود، اما در اینجا به شیوه ای که علامه معرفت آن را به پنج بخش دسته بندی نموده اند با استفاده از آثار ایشان پرداخته شده است.