علوم قرآن (مقدماتی) صفحه 133

ظرف کنش و واکنش است و افزون بر سرای دیگر، در همین جهان نیز، هر کس دستاورد تلاش و نیک و بد رفتار و انگیزه خویش را دریافت می کند:

(أَلاّ تَزِرُ وازِرَهٌ وِزرَ أُخری* وَ أَن لَیسَ لِلإِنسانِ إِلاّ ما سَعی* وَ أَنَّ سَعیَهُ سَوفَ یُری ) (1) (که هیچ باربرداری بار سنگین (گناه) دیگری را برنمی دارد،*و اینکه برای انسان جز کوشش او نیست.*و اینکه کوشش او در آینده دیده می شود.)

تصویر حیات اخروی انسان و معادشناسی در قرآن، جایگاهی ویژه داشته، قریب یک سوم آیات قرآن کریم به این موضوع اختصاص دارد. در این آیات به گونه شگفت آوری صحنه های حیات برزخی و زندگی رستاخیزی انسان به تصویر آمده (2) که بی مانند است. (3)

جامعیت احکام اسلامی

اسلام در بعد تشریع احکام، از جامعیت کاملی برخوردار است که در هیچ یک از شرایع و نیز تشریعات وضعی، چنین جامعیت و گستردگی به چشم نمی خورد.

اسلام در سه بُعد عبادات، معاملات و انتظامات، دیدگاه های مشخصی دارد و در تمامی جوانب این سه بعد، به طور گسترده، نظریات خود را ارائه داده و بشر را برای رسیدن به سعادت حیات (مادی و معنوی) به پیروی از خود فراخوانده است.

عبادات اسلام، روح را آرامش می بخشد و رابطه انسان را با ملکوت اعلا مستحکم می سازد و این خود موجب تقویت روح انسان و پاکی و صفای اوست. با تأمل در اذکار نماز و خلوص و توجه قلب به ساحت قدس الهی و نیز مقاومت

1- (1) . نجم، آیه38 - 40.
2- (2) . به عنوان مثال به سوره های تکویر، انشقاق و زلزله نگریسته شود.
3- (3) . سعیدی روشن، محمد باقر، آشنایی با علوم قرآن، ص140.