علوم قرآن (مقدماتی) صفحه 15

(یَنطِقُ عَنِ الهَوی* إِن هُوَ إِلاّ وَحیٌ یُوحی ) ؛ (1) و از سر هَوس سخن نمی گوید؛ این سخن به جز وحیی که وحی می شود نیست.

وحی در لغت

وحی در لغت به معانی مختلفی آمده است؛ از جمله: اشارت، کتابت، پیام، سخن پوشیده، اعلام در خفا، شتاب و عجله و به هر چه از کلام، نوشته، پیغام یا اشاره که به دیگری - و به دور از توجه دیگران - القاء و تفهیم شود وحی گفته می شود.

ابن منظور در لسان العرب می گوید:

«الوحی الاشاره و الکتابه و الرساله و الالهام و الکلام الخفی و کل ما القیته الی غیرک، و وَحَی الیه و أوحی: کلّمه بکلام یخفیه من غیره». (2)

راغب اصفهانی نیز می گوید: «وحی پیام پنهانی است که اشارت گونه و با سرعت انجام گیرد. و این ممکن است در کلامی رمزی و کنایه ای باشد و یا آوازی باشد خالی از الفاظ و کلمات و یا به صورت اشاره به بعضی از اعضا و یا به نوشتن». (3)

البته برخی از محققین معتقدند که مخفیانه و سرعت در اصل معنای لغوی وجود نداشته است، اما در اثر استعمال عرب در این موارد، این دو ویژگی در معنای آن لحاظ شده است. (4) لذا در استعمالات قرآنی مواردی یافت می شود که هیچ یک از این دو ویژگی در آن وجود ندارد. (5)

1- (1) . نجم، آیه3و4.
2- (2) . ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ماده وحی.
3- (3) . راغب اصفهانی، حسین بن احمد، مفردات الفاظ القرآن، ماده وحی، شبیه این تعاریف را ابن فارس نیز ذکر کرده است.
4- (4) . علامه معرفت، محمد هادی، التمهید فی علوم القرآن، ج1، ص3.
5- (5) . به عنوان نمونه رجوع شود به سوره مریم، آیه11.