علوم قرآن (مقدماتی) صفحه 170

15- محکم و متشابه

اشاره

هدف کلی: آشنایی با محکم و متشابه و اقسام تشابه و نمونه های آن.

اهداف آموزشی این فصل:

از دانش پژوهان انتظار می رود پس از مطالعه این فصل بتوانند:

1. تعریف اصطلاحی محکم و متشابه را بیان کنند؛

2. منظور از تشابه در آیات متشابهه را بشناسند؛

3. اهمیت بحث محکم و متشابه را بدانند؛

4. اقسام تشابه را بدانند؛

5. حکمت وجود متشابهات در قرآن را توضیح دهند؛

6. منشأ به وجود آمدن آیات متشابه را بیان کنند؛

7. تفاوت تفسیر و تأویل را بیان کنند؛

8. اطلاعاتی پیرامون حروف مقطعه پیدا کنند؛

9. با نمونه هایی از آیات متشابه آشنا شوند.

(هُوَ الَّذِی أَنزَلَ عَلَیکَ الکِتابَ مِنهُ آیاتٌ مُحکَماتٌ هُنَّ أُمُّ الکِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِم زَیغٌ فَیَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنهُ ابتِغاءَ الفِتنَهِ وَ ابتِغاءَ تَأوِیلِهِ وَ ما یَعلَمُ تَأوِیلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَ الرّاسِخُونَ فِی العِلمِ یَقُولُونَ آمَنّا بِهِ کُلٌّ مِن عِندِ رَبِّنا وَ ما یَذَّکَّرُ إِلاّ أُولُوا الأَلبابِ ) (1)

اوست ذاتی که این کتاب را بر تو فرو فرستاد. پاره ای از آن، آیات محکم [صریح و روشن] است. آنها اساس کتابند؛ و [پاره ای] دیگر متشابهند. اما کسانی