علوم قرآن (مقدماتی) صفحه 38

همین صورتی که در مصاحف فعلی ما وجود دارد، نوشته شده بود. (1)

اما باید توجه داشت که ترتیب و تنظیم سوره های قرآن (نه چینش آیات در ضمن سوره ها) توسط اصحاب مکرم بعد از رحلت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) از امور مسلم تاریخ است، هرچند که این اجتهاد در تعداد اندکی از سور اتفاق افتاده باشد.

البته می توان اجتهاد صحابه را در ترتیب کنونی سور نشأت گرفته از روایت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) دانست که به صورت مرفوع نقل شده است:

«اعطیت السبع الطِّوَال مکان التوراه، و أعطیتُ المئین مکان الإنجیل، و أعطیتُ المثانی مکان الزّبور، و فُضّلتُ بالمفصّل». (2)

(به جای تورات هفت سوره بزرگ قرآن و به جای زبور، سوره های صدگان و به جای انجیل مثانی (سوره هایی که بسیار خوانده می شود) بر من اعطا شده و برتری یافتم بر اعطاء مفصلات (سوره های کوتاه که مکرر با بسم الله از هم جدا می شود).

آیات قرآن

آیه به معنای علامت و نشانه روشن است. راغب اصفهانی می نویسد:

«الآیه هی العلامه الظاهره» (3)

هر آیه از قرآن نشانه ای بر درستی سخن حق تعالی است. جاحظ گوید: «خداوند کتاب خود را - کلاً و بعضاً - بر خلاف شیوه عرب نامگذاری کرد. تمام

1- (1) . البرهان فی علوم القرآن، ج1، ص331. این دیدگاه را ارتباط و تناسب آیات پایانی هر سوره و آیات آغازین سوره بعدی تأیید می کند، هرچند که این موضوع را نمی توان میان تمامی سور قرآن به تصویر کشید.
2- (2) . البرهان فی علوم القرآن، ج1، نوع 14، ص341.
3- (3) . المفردات لالفاظ القرآن، ج1، ص101.