علوم قرآن (مقدماتی) صفحه 87

ابن مجاهد - قاری بغداد - پانزده تن متخصص قرائت عاصم وجود داشته است و ابن مجاهد تنها قرائت عاصم را به آنان تعلیم می داد. (1) یا نفطویه ابراهیم بن محمد (درگذشته به سال 323) - که پنجاه سال آموزش قرائت را به عهده داشت - جلسات خود را با قرائت عاصم آغاز می کرد و سپس به قرائت های دیگر می پرداخت. (2) احمد بن حنبل نیز گفته است: «عاصم مورد وثوق بود و من قرائت او را اختیار کرده ام». (3) همچنین اکثر ائمه قرائت کوشیده اند تا اسناد قرائت خود را به عاصم متصل کنند. علاوه بر این، تمامی تفاسیری که بر قرآن نگاشته شده است، ضمن توجه به سایر قرائات، محور کار خود قرائت عاصم را قرار داده اند. در واقع می توان گفت که علت اصلی شهرت و پذیرش قرائت عاصم به روایت حفص مطابقت آن با قرائت متواتر و رایج مسلمین بوده است.

تواتر و حجیت قراءات سبعه

روشن است که قرآن کریم از جهت لفظ و معنا کلام الهی و معجزه ربانی است و می بایست همانگونه تلاوت شود که جبرئیل به رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) و آن جناب به مسلمین تعلیم داده اند. در قرون بعدی نیز قرائتی حجیت دارد که به صورت متواتر (4) به پیامبر (صلی الله علیه و آله) برسد. به تعبیر امام زرکشی:

قرائتی اعتبار دارد که روایت مربوط به آن نقلاً و قرائتاً و لفظاً متصل باشد و

1- (1) . معرفه القراء الکبار؛ ج1، ص217.
2- (2) . ابن حجر العسقلانی، احمد بن علی، لسان المیزان، ج1، ص109.
3- (3) . ذهبی، شمس الدین، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، ج2، ص358.
4- (4) . منظور از تواتر آن است که اسناد آن علاوه بر اتصال کامل در تمامی طبقات به گونه ای باشد که موجب علم و اطمینان شود و تعداد ناقلان و وضع آنها به صورتی باشد که احتمال هرگونه توافق بر کذب و جعل را منتفی نماید.