علوم قرآن (مقدماتی) صفحه 92

تنها توجیهی که برای حدیث سبعه احرف می توان کرد این است که منظور از آن لهجه های قبائل عرب است. (1)

حرف در لغت به معنای طرف و کناره است. اما در حدیث مورد نظر بنابر نقل ابوعبید می گوید: منظور از انزل علی سبعه احرف «نزل علی سبع لغات من لغات العرب» است. ازهری نیز از ابوالعباس نقل کرده که در معنای نزل القرآن علی سبعه احرف گفته است، مقصود از احرف چیزی جز لغات (لهجه ها) نیست. (2)

بغوی گوید: صحیح ترین گفته درباره این حدیث و نزدیک ترین تفسیرها به ظاهر حدیث آن است که منظور از این حروف، لغات است. به این معنا که هر قومی از عرب می تواند قرآن را به لغت خود قرائت کند و هر کلمه ای را به نحوی که روش و عادت اوست اعم از ادغام، اظهار، اماله، تفخیم، اشمام، اتمام، تلیین و دیگر وجوه قرائت کند تا آنجا که هر کلمه ای را به هفت وجه می شود خواند. (3)

1- (1) . البته برخی آن را اشاره به محتوای قرآن مثل امر، نهی، مثل، قصص و غیره و برخی دیگر اشاره به بطون قرآن دانسته اند.
2- (2) . لسان العرب ماده حرف.
3- (3) . بغوی شامی، محمد بن فراء، شرح السنه، ص140؛ ابی شامه، ابو القاسم شهاب الدین، المرشد الوجیز إلی علوم تتعلق بالکتاب العزیز، ص134 نیز نک: الاتقان فی علوم القرآن، ج1، ص46.