سلسله مباحث امامت و مهدویت جلد 4 صفحه 57

ص: 67

و آیه أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنکُمْ [47] [ «اطاعت کنید پیامبر خدا و اولوالامر [/ اوصیاء پیامبر] را».]

و احادیث بسیاری نظیر حدیث متواتر غدیر هم این برداشت را تأیید می‌نماید.

به جنبه امامت معنوی و رهبری علمی و دینی هم در درجه اوّل لفظ امام دلالت دارد، چنان‌که در این آیه می‌فرماید:

وَجَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً یَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَأَوْحَیْنا إِلَیْهِمْ فِعْلَ الْخَیْرَاتِ [48] [ «و آنان را پیشوایانی قرار دادیم که به فرمان ما،- مردم را- هدایت می‌کردند و انجام کارهای نیک و ... را به آنها وحی کردیم».]

علاوه بر این، آیات و روایات بسیار دیگری مثل احادیث ثقلین، سفینه و امان و دیگر روایات، به این معنی دلالت دارند، لذا در روایت ثقلین آمده است که: «بر اهل البیت پیشی نگیرید و از آنها جلو نیفتید»، یعنی پیرو آنها باشید و اگر دقّت بیشتری در مضمون آیات و روایات مذکور بشود، معلوم می‌شود که آنها به هر دو بعد رهبری دلالت دارد، لذا شیعیان همیشه امام را صاحب هر دو مقام رهبری سیاسی و رهبری معنوی می‌دانستند و دیگران را غاصب می‌شمردند.

این حقیقت را- که به اعتقاد شیعه رهبری امام مطلق است- زمامداران غاصب هم می‌دانستند و لذا بعضی مواقع هرچند مطمئن بودند که امامِ وقت، قصد قیام ندارد، به عنوان مثال: منصور نسبت به شخص امام صادق علیه السلام این عقیده را داشت.

با این حال احتیاط را از دست نمی‌داد و همواره آن حضرت را تحت مراقبت