مبانی کلامی اعجاز قرآن صفحه 1

پیش گفتار

مباحث پیرامون معجزه، همواره در کلام اسلامی و نزد متکلمان مسلمان مطرح بوده است. متکلمان مسلمان، براساس اعتقادات دینی خود، قرآن را معجزه پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) می دانستند و با توجه به وظیفه اصلی خود در دفاع از شأن و منزلت قرآن، آن را پدیده اعجازآمیز، می پنداشتند و برای مدّعای خود دلایل عقلی و کلامی ارائه می نمودند.

معجزه یا حادثه اعجازآمیز از منظر متکلمان مسلمان ویژگی هایی دارد که آن را از دیگر پدیده های غیر معمول، متمایز و برجسته می سازد. از این رو، اعجاز فعل خداوند و خارج از توان متعارف بشر و امری برخلاف جریان طبیعی عالم است. حادثه اعجاز آمیز همراه با تحدّی و فراخوانی همگان به همانندسازی و عجز و ناتوانی دیگران از آوردن همانند آن است؛ برخلاف امور خارق العاده دیگر که مقرون با تحدّی نیست.

اعجاز در حقیقت همان خارق عادت است. مفهوم خرق عادت این است که از حدّ رابطه سببی و مُسبّبی جاری و معمول در طبیعت فراتر رود و به وسیله آن قابل توجیه و تبیین نباشد. متکلمان معجزه را با اصلِ سنخیّتِ بین علت و معلول سازگار می دانند و حادثه اعجازبرانگیز را در