مبانی کلامی اعجاز قرآن صفحه 104

سکوت اعراب در برابر مبارزه طلبی قرآن

اعراب در مقابل مبارزه طلبی قرآن، به آن پاسخ نداده اند. دلیل این مدعا آن است که اگرچه انگیزه های قوی برای معارضه داشتند، اما توانایی معارضه با قرآن را نداشتند و اگر معارضه در توان آنها بود، حتماً معارضه می کردند(1) و این که معارضه نکردند و در مقابل تحدّی سکوت اختیار کردند، دلیل روشنی بر عجز آنهاست.(2) به عبارت دیگر، با توجه به انگیزه های زیاد و مهمی که وجود داشت، محال بود که اعراب معارضه را ترک کنند؛ مگر این که آنها از معارضه با آن عاجز شده باشند.(3) صاحب المغنی در این زمینه می گوید: «فقد کان یجب فی المعارضه، کما تظهر، أن تنقل وان لایختل نقلها من هذا الوجه و یجب ذلک فی وجه آخر لان الحاجه فیما یرجع إلی الدین تقتضی قوه النقل، فما هو حجه اولی من نقل الشبه ولو صحت المعارضه لکانت کالحجه و کان القرآن کالشبه لان بالمعارضه تعلم من حاله انه لیس بمعجزه، و تکون المعارضه، من حیث کشفت ذلک من حال القرآن، و دلت علیه حجه، فکانت یجب ان تکون بالنقل اولی من القرآن، لان الحاجه فی الدین الیه امس، و کما وقعت الحاجه الیها اولی فالحاجه الیها ماسه علی الدوام، مادام القرآن منقولا، فکیف یصح و الحال هذه، ان ینقل القرآن، و لاتنقل المعارضه، علی انه قد نقل ما لافائده فیه، من المعارضه الرکیکه، عن (مسیلمه)، فکیف یصح ان

1- (1) الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد، ص 273 و محمد رشیدرضا، الوحی المحمدی، ص 355.
2- (2) حسن ضیاءالدین عتر، بینات المعجزه الخالده، ص 165.
3- (3) البرهان فی علوم القرآن، ج 2، ص 97 و بینات المعجزه الخالده، ص 165.