مبانی کلامی اعجاز قرآن صفحه 20

وَ فِی مُوسی إِذ أَرسَلناهُ إِلی فِرعَونَ بِسُلطانٍ مُبِینٍ ؛ (1) و در (زندگی) موسی (نیز نشانه و درس عبرتی بود) هنگامی که او را با دلیلی آشکار به سوی فرعون فرستادیم.

وَ أَن لا تَعلُوا عَلَی اللّهِ إِنِّی آتِیکُم بِسُلطانٍ مُبِینٍ ؛ (2) و در برابر خداوند تکبر نورزید که من برای شما دلیل روشنی آورده ام.

از توضیحاتی که تاکنون ارائه شد، می توان نتیجه گرفت که کلمه «سلطان» در بیشتر موارد کاربردش در قرآن کریم، به معنای معجزه و دلایل روشن و قاطع به کار رفته است.

4- برهان

واژه «برهان» که معنای آن ملازم با دلیل عقلی و معرفتی است، از الفاظ جایگزین «معجزه» است. قرآن کریم می فرماید: یا أَیُّهَا النّاسُ قَد جاءَکُم بُرهانٌ مِن رَبِّکُم... ؛ (3) ای مردم، دلیلی روشن از طرف پروردگارتان برای شما آمده است.

راغب اصفهانی می گوید: «البرهان اوکد الادله و هو الذی یقتضی الصدق ابدا، لامحاله»؛(4) برهان یکی از محکم ترین دلایلی است که لازمه آن اقتضای صدق می باشد. علمای لغت نیز «برهان» را به معنای دلیل و حجّت روشن و آشکار گرفته اند.

قرآن کریم بعد از این که از دو معجزه حضرت موسی (علیه السلام) (ید بیضا

1- (1) ذاریات، آیه 38.
2- (2) دخان، آیه 19.
3- (3) نساء، آیه 174.
4- (4) المفردات فی غریب القرآن، ص 45.