مبانی کلامی اعجاز قرآن صفحه 67

صفحه 67

حقیقی و غیر حقیقی و بین مدعی نبوت صادق و کاذب، را در نخواهند یافت و حقیقت امر بر آنها مشتبه می شود؛ به گونه ای که در هر معجزه ای این احتمال مطرح می شود که ممکن است آورنده آن، پیامبر نباشد و بعضی از متکلمان نیز به این مطلب اشاره کرده اند.(1)

تحلیل کاربرد قید «تقارن زمانی معجزه با تحدّی»

متکلمان علاوه بر شرط تحدّی، هم زمان بودن آن با معجزه را نیز جزو شرایط امر خارق العاده می دانند و می گویند: معجزه باید در زمان تحدّی و ادعای نبوت و متصل به آن تحقق یابد، نه پیش از ادعا و نه پس از آن؛ مثلاً به مجرد ادعای تبدیل عصا به مار، آن عمل در عالم خارج تحقق یابد؛ به گونه ای که در صورت تأخیر، دیگر نمی توان آن را معجزه و دلیلی بر نبوت دانست. «هم چنین نمی توان خوارق عادات پیشین را، چه متعلق به خود مدعی نبوت باشد و چه متعلق به پیامبران پیشین یا معاصر وی»، آیه و دلیلی برای نبوت دانست.(2)

مقصود متکلمان از افزودن شرط «تقارن معجزه با تحدّی»، خارج کردن خوارق عاداتی همچون کرامات اولیا و حوادث و افعال خارق العاده پیامبران پیش از بعثت آنها از دایره معجزه و نیز جلوگیری از سوءاستفاده


1- (1) الذخیره فی علم الکلام، تحقیق سید احمد حسینی، ص 329: «و اما الوجه فی کون ِالمعجزِ مُعتذرُ الجنس أو الصفهِ المخصوصهِ علی العِباد فَهو ِلأنّا متی لَم نعلم کذلک لَم نثق بِاَنَّه مِن فِعله تعالی و جوزنا ان یکون مِن فِعلِ غیره و قَد بیینا أن المعجز لابد مِن ان یُکون فِعلَه تعالی»؛ شیخ سدیدالدین الحمصی الرازی، المنقذ من التقلید، ج 1، ص 389 و البیان، ص 18.
2- (2) المغنی، باب توحید و عدل، ج 15، ص 199؛ شرح المقاصد، ج 4 و 5، جزء 5، ص 11؛ شرح باب حادی عشر، ص 47؛ الاقتصاد فی الاعتقاد، ص 206 و النکت الاعتقادیه، ص 28.
کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه