مبانی کلامی اعجاز قرآن صفحه 7

مُعجِزِی اللّهِ ؛ (1) بدانید شما نمی توانید خدا را ناتوان سازید و وَ ما أَنتُم بِمُعجِزِینَ فِی الأَرضِ... ؛ (2) شما هرگز نمی توانید بر اراده خدا چیره شوید.

2- تعریف معجزه در اصطلاح متکلمان

از دیدگاه اهل کلام، اعجاز، گفتار شگفت انگیز و جالب توجه یا امر خارق عادتی است که مدعی مقام نبوت برای اثبات ادعای رسالتش، آن را برخلاف قوانین عادی و جاری طبیعت و همراه با تحدّی و دعوت به مبارزه طلبی و عجز و ناتوانی دیگران از آوردن همانند آن انجام می دهد.

کلمه معجزه با معنای کلامی آن، در قرآن بیان نشده؛ ولی در موارد متعدّدی کلمه «آیه» یعنی نشانه و دلیل و «بینه» به معنای واضح و روشن و شفاف بر معجزات و صدق دعوی پیغمبران اطلاق شده است که بحث آن خواهد آمد.

همان گونه که اشاره کردیم، بیشتر متکلمان مسلمان، معجزه را امری خارق عادت، که کننده آن مدّعی مقام نبوت و همراه با تحدّی و عجز دیگران از هماوردی با آن است، تعریف کرده اند.(3)

بعضی دیگر معجزه را بر دو نوع می دانند:

1- (1) توبه، آیه 3.
2- (2) عنکبوت، آیه 22.
3- (3) شرح المقاصد، ج 4 و 5، جزء 5، ص 11؛ علی بن محمد الجرجانی، التعریفات، تحقیق القاضی بن عبدالحکیم، ص 231؛ علی بن محمد جرجانی، شرح المواقف، ج 4، جزء 8، ص 246؛ ابومنصور حسن بن یوسف حلی، شرح باب حادی عشر، شارح حلی فاضل مقداد کیوری، ص 47؛ ابوحامد بن محمد غزالی، الاقتصاد فی الاعتقاد، تحقیق دکتر ابراهیم جوبوقجی، ص 206؛ شیخ مفید، النکت الاعتقادیه، ص 28؛ محمدعلی الحسینی، دراسات و تحقیقات؛ ص 72؛ خواجه نصیرالدین طوسی، تلخص المحصل؛ ص 350؛ محمد ابوزهره، المعجزه الکبری القرآن؛ ص 8.