- پیش گفتار 1
- تعریف معجزه در لغت و اصطلاح 5
- 1- مفهوم معجزه در لغت 5
- 2- تعریف معجزه در اصطلاح متکلمان 7
- اشاره 11
- بررسی مفهوم معجزه در قرآن 11
- 1- آیه و آیات 12
- 2- بیّنه و بیّنات 15
- 3- سلطان 17
- 4- برهان 20
- تحلیل و بررسی 21
- تعریف معجزه با اصطلاح «خرق عادت» 24
- اشاره 24
- 1- کلمه «عادت» در لغت 25
- 2- «عادت» در اصطلاح 25
- 3- «خرق عادت» در لغت 27
- 4- «خرق عادت» در اصطلاح اندیشمندان اسلامی 27
- 5- «خرق عادت» از دیدگاه متقدمان 28
- الف) اشاعره و خرق عادت 28
- ب) مبانی کلامی معتزله در باب خرق عادت 29
- بررسی دیدگاه نواندیشان 40
- اشاره 40
- 2- تقریر جدید نظریه حکما 41
- 1- تفسیر طبیعت گرایانه از حکایت های معجزه آمیز قرآن 41
- نارسایی تعریف معجزه به «خرق عادت» 48
- بررسی اشکالات بر خرق عادت 51
- پاسخ شبهه ممتنع بودن خرق عادت 53
- خلاصه و داوری 57
- تحلیل کاربرد قید «تحدّی» در تعریف معجزه 59
- 1- «تحدّی» در لغت 59
- 2- «تحدّی» در اصطلاح متکلّمان 60
- تحلیل کاربرد قید «تقارن زمانی معجزه با تحدّی» 67
- نتیجه گیری 68
- تطبیق خرق عادت بر قرآن 70
- بررسی و نقد ادله منکران خارق العاده بودن قرآن 73
- تطبیق هماوردطلبی (تحدّی) بر قرآن 78
- تحدی قرآن از دیدگاه اهل کلام 79
- تحدّی فراتر از فصاحت و بلاغت 85
- استدلال علامه طباطبایی برای عمومیت تحدی آیه 13 سوره هود 88
- نقد و بررسی دیدگاه ها درباره تحدّی 90
- دیدگاه علامه طباطبایی (رحمه الله) 95
- تطبیق مبانی متکلمان در پاسخ به هماوردطلبی قرآن 100
- اثبات تواتر عدم معارضه با قرآن از منظر اهل کلام 105
- تجدد و استمرار اعجاز قرآن در همه زمان ها 107
- نتیجه گیری 109
- عدم معارضه با قرآن 111
- بررسی شبهه از بین بردن معارضات به دست مسلمانان 117
- بررسی شبهه توانایی اهل فصاحت و بلاغت برای معارضه 119
- بررسی صحت نسبت معارضه، به معارضان 121
- معارضه با قرآن پس از وفات پیامبر (صلی الله علیه و آله) 123
- اشاره 129
- 1- نویسنده حسن الایجاز فی ابطال الاعجاز 129
- معارضه در عصر حاضر 129
- 2- معارضه با قرآن در شبکه اینترنت 131
- سوره جعلی «ایمان» 133
- مقایسه آیات قرآن و سوره ساختگی ایمان 134
- نتیجه گیری 136
- اشاره 138
- اشاره 139
- فصاحت و بلاغت قرآن 139
- 2- اعجاز در بلاغت 140
- 1- اعجاز در فصاحت 140
- 3- اسلوب بدیع قرآن 142
- اشاره 144
- 1- اخبار گذشتگان 144
- 3- اخبار از آینده 147
- اشاره 149
- اشاره 149
- عدم اختلاف در قرآن 149
- 1- تحدی به عدم اختلاف 149
- 2- ابعاد عدم اختلاف در قرآن 149
- ب) عدم اختلاف در معارف 152
- 3- عدم اختلاف در قرآن، دلیلی بر خرق عادت بودن آن 153
- جامعیت معارف قرآن 154
- اُمّی بودن آورنده قرآن 158
- اعجاز علمی قرآن 162
- پایه گذاران هیئت جدید 163
- قرآن و زندگی در کرات دیگر 166
- نظم علمی در ساختمان قرآن 167
- اعجاز عددی قرآن 170
- بررسی نظریه «صرفه» از دیدگاه متکلمان 173
- نقد نظریه صرفه 176
- نتیجه گیری 177
که گفته شد، گروه اوّل که تحدی قرآن را منحصر به فصاحت می دانند، به آیه 13 سوره هود استناد می کنند. از همین رو شایسته است به بررسی این آیه بپردازیم.
استدلال علامه طباطبایی برای عمومیت تحدی آیه 13 سوره هود
علامه طباطبایی ذیل آیه 13 هود می نویسد: «این آیه به معنای انحصار تحدّی به فصاحت و بلاغت نیست». در زیر گزیده ای از تحلیل علامه را درباره عمومیت تحدی بیان می کنیم.
1. ایشان بعد از تبیین و تفسیر معنای آیه 13 سوره هود(1) می نویسد: از آن چه بیان کردیم، به خوبی روشن شد که تحدی در زمینه آوردن مثل قرآن در آیه مورد نظر، تنها از جهت نظم قرآن و بلاغت آن نیست؛ زیرا اگر تنها از این جهت بود، باید می فرمود: متخصصان شعر و ادبیات را به کمک طلب کنید، ولی این گونه نفرموده؛ بلکه فرمود از هرکس غیر از خدای تعالی که می توانید دعوت کنید و کمک بگیرید و کمک گرفتن منحصر به عرب نیست؛ بلکه عام است و غیر عرب را نیز در بر می گیرد. بنابراین تحدّی در این آیه شریفه، شامل تمام جهاتی است که قرآن دربرگیرنده آن است؛ چه معارف الهی، چه اخبار غیبی و چه دستورات مهم اخلاقی و.... آیه 88 سوره اسراء(2) نیز بیان کننده تحدّی از جمیع جهات می باشد.
2. اگر جنبه اعجاز قرآن منحصر به بلاغت آن بود، در این صورت
1- (1) أَم یَقُولُونَ افتَراهُ قُل فَأتُوا بِعَشرِ سُوَرٍ مِثلِهِ مُفتَرَیاتٍ وَ ادعُوا مَنِ استَطَعتُم مِن دُونِ اللّهِ إِن کُنتُم صادِقِینَ.
2- (2) قُل لَئِنِ اجتَمَعَتِ الإِنسُ وَ الجِنُّ عَلی أَن یَأتُوا بِمِثلِ هذَا القُرآنِ لا یَأتُونَ بِمِثلِهِ وَ لَو کانَ بَعضُهُم لِبَعضٍ ظَهِیراً.